Υψηλότερες τιμές για την προμήθεια φυσικού αερίου είναι πιθανόν να πληρώσει η Ελλάδα το 2025, καθώς η ροή του φθηνότερου ρωσικού φυσικού αερίου που εισάγεται από τα βόρεια σύνορα της χώρας, μέσω του αγωγού από το Σιδηρόκαστρο είναι ενδεχόμενο να διακοπεί από το τέλος του μήνα, λόγω της κυρώσεων που επέβαλαν οι ΗΠΑ στη Gazrombank και της ανακοίνωσης της Βουλγαρίας ότι θα σταματήσει τη τράνζιτ διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου, εκτός εάν η Gazprom βρει τρόπο να πληρώσει τα τέλη διέλευσης.
Παρότι για την Ελλάδα, η διακοπή των εισαγωγών ρωσικού αερίου δεν φαίνεται να θέτει ζήτημα ασφάλειας εφοδιασμού και επάρκειας, όπως εκτιμούν κύκλοι του υπουργείου Περιβάλλοντος- Ενέργειας, ωστόσο είναι πολύ πιθανόν να επηρεάσει την τιμή εισαγωγής του αερίου, καθώς η ρωσική Gazprom το 2024 πουλούσε τόσο το αέριο- αγωγού όσο και το υγροποιημένο αέριο ( LNG) ) σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές σε σχέση με τους ανταγωνιστές της , προκειμένου να διατηρήσει όσους από τους Ευρωπαίους πελάτες είχαν απομείνει.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΣΦΑ, στο εννεάμηνο του 2024, οι ρωσικές εισαγωγές αερίου- αγωγού και LNG κάλυψαν το 60,1% του συνόλου των εισαγωγών αερίου στο ελληνικό σύστημα, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 29,18 TWh από τις 48,51TWh, που απορρόφησε συνολικά η χώρα.τ Μόνο το ρωσικό αέριο που εισάγεται μέσω του Σιδηροκάστρου, όπου καταλήγει ο transit αγωγός από τη Βουλγαρία, αντιστοιχεί στο 54,2% των εισαγωγών αερίου , παρουσιάζοντας αύξηση κατά 62,6% σε σχέση με το εννιάμηνο του 2023, όταν οι εισαγωγές από την πύλη του Σιδηρόκαστρου δεν ξεπέρασαν τις16,18 TWh.
Μάλιστα εξ αιτίας της μεγάλης αύξησης των ροών από το Σιδηρόκαστρο, μειώθηκαν θεαματικά οι εισαγωγές LNG στη Ρεβυθούσα, συμπαρασύροντας στην πτώση και τις εισαγωγές αμερικανικού LNG, που είχαν αυξηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Τώρα όμως η κατάσταση δείχνει να αντιστρέφεται, με τον ΔΕΣΦΑ να έχει ήδη προγραμματίσει για τον Ιανουάριο αφίξεις και εκφορτώσεις 5 πλοίων LNG στη Ρεβυθούσα. Παράλληλα λειτουργεί από τον Οκτώβριο και ο νέος πλωτός σταθμός αποθήκευση- αεριοποίησης LNG της εταιρίας Gastrade στην Αλεξανδρούπολη, που είναι το πρώτο FSRU της χώρας.
Η Ελλάδα συνέχιζε να παραλαμβάνει ρωσικό αέριο μέσω του αγωγού TurkishStream, o οποίος συνδέει απ’ ευθείας τη Ρωσία με τα ευρωπαϊκά παράλια της Τουρκίας και επεκτείνεται ως τα σύνορα με τη Βουλγαρία, Από το σημείο αυτό, το αέριο περνά στον Balkan Stream, τον τράνζιτ αγωγό στη Βουλγαρία που τροφοδοτεί κυρίως τη Σερβία και την Ουγγαρία καθώς και στον παλαιό τράνζιτ αγωγό που φθάνει στα ελληνικά σύνορα, στο Σιδηρόκαστρο.
Ας σημειωθεί ότι οι Βρυξέλλες, παρά την πολιτική απεξάρτησης από το ρωσικά καύσιμα δεν έχουν επιβάλει κυρώσεις στο ρωσικό αέριο, εκτός από αυτή που αφορά στην μεταπώληση ρωσικού LNG από τα ευρωπαϊκά λιμάνια σε τρίτες χώρες. Πολλές χώρες της Ευρώπης πάντως έχουν σταματήσει τις εισαγωγές από τη Ρωσία και εκείνες που κατά βάση συνεχίζουν να εξαρτώνται από το ρωσικό αέριο είναι κυρίως η Ουγγαρία, η Σερβία, η Σλοβακία και μέχρι πρόσφατα η Αυστρία. Πρόκειται για χώρες που δεν έχουν πρόσβαση στη θάλασσα και δυσκολεύονται να αλλάξουν προμηθευτή.
Παράλληλα, από τον Ιανουάριο σταματά και η τράνζιτ διέλευση ρωσικού αερίου από τον αγωγό μέσω της Ουκρανίας καθώς το Κίεβο έχει ανακοινώσει ότι δεν πρόκειται να ανανεώσει τη σύμβαση με τη Gazprom για την τράνζιτ διέλευση ρωσικού αερίου, που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου.
Πριν λίγες εβδομάδες, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι επιβάλλουν κυρώσεις στη Gazprombank, τη ρωσική τράπεζα μέσω της οποία πραγματοποιούνται ως σήμερα οι συναλλαγές με τη Gazprom.
Στο πλαίσιο αυτό, ο υπηρεσιακός υπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας Βλαντιμίρ Μαλίνοφ. δήλωσε ότι “ η Bulgartransgaz θα εφαρμόσει αυστηρά τη σύμβασή της και δεν θα επιτρέψει τη διέλευση φυσικού αερίου εάν η υπηρεσία δεν πληρωθεί”. Πράγμα που σημαίνει ότι αν οι Ρώσοι δεν βρουν κάποια συμβατή φόρμουλα για να πληρώσουν τα τέλη διέλευσης στη Βουλγαρία, η ροή του αερίου θα διακοπεί.
Ας σημειωθεί ότι η Gazprom έχει δεσμεύσει σχεδόν όλη τη χωρητικότητα του αγωγού Balkan Stream μέχρι το 2039. Ο αγωγός διασχίζει τη Βουλγαρία , τη Σερβία και φθάνει στην Ουγγαρία.
Οι κυρώσεις που ανακοίνωσε το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ στις 21 Νοεμβρίου υποχρεώνουν όλες οι εταιρείες με τις οποίες συναλλάσσεται η Gazprom να βρουν μεσάζοντα να θέλουν να συνεχίσουν τις συναλλαγές τους, πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο γιατί ο ενδιάμεσος μπορεί να υπόκειται σε δευτερεύουσες κυρώσεις.
Η διακοπή της τράνζιτ διέλευσης αερίου μέσω του Balkan Stream μέσα στο χειμώνα θα ήταν ένα ιδιαίτερο πλήγμα ειδικά για τη Σερβία και την Ουγγαρία, γι’ αυτό και πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι μπορεί τελικώς να υπάρξει κάποια εξαίρεση από τις κυρώσεις για τις χώρες αυτές ή κάποια παράταση, όσον αφορά στην εφαρμογή τους, …..εκτός και η Ρωσία βρει άλλο τρόπο να παρακάμψει τις κυρώσεις.
Ο ρωσικός όμιλος έχει εξοφλήσει την τράνζιτ διέλευση στη Βουλγαρία ως τα τέλη Νοεμβρίου και η επόμενη πληρωμή αναμένεται στα τέλη Δεκεμβρίου.
