Κάθετος Διάδρομος: Που οφείλεται η αποτυχία των δημοπρασιών Route 1, 2 και 3
Oι εκκρεμότητες στο ρυθμιστικό καθεστώς, οι υψηλές ταρίφες και μία σειρά από άλλους παράγοντες φαίνεται ότι οδήγησαν στην αποτυχία των δημοπρασιών, που έγιναν χθες, για τη δέσμευση χωρητικότητας μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου από την Ελλάδα στην Ουκρανία.
Τα νέα προϊόντα χωρητικότητας Route 2 και 3, που αφορούν σε αέριο προερχόμενο από τον πλωτό σταθμό (FSRU) της Αλεξανδρούπολης και τον αγωγό ΤΑΡ αντίστοιχο, όπως και το “παλαιότερο” Route 1 για αέριο από το τερματικό της Ρεβυθούσας άφησαν αδιάφορους τους traders, δείχνοντας ότι θα χρειαστούν πολλές προσπάθεις ακόμα προκειένου να καταφέρει ο “Κάθετος Διάδρομος” να αποκτήσει τη θέση που διεκδικεί για την ουκρανική αγορά.
‘Όσον αφορά στα αίτια της αποτυχίας κυκλοφορούν πολλά σενάρια. Από την έρευνα της Ευρωπαϊκής Eπιτροπής ως το υψηλό κόμιστρο και τον ισχυρό ανταγωνσιμό από τις άλλες διαδρομές τροφοδοσίας της Ουκρανίας, την αβεβαιότητα για τη χρηματοπιστωτική ικανότητα του Κιέβου να πληρώσει για το αέριο που θα παραλάβει αλλά και τη μεγάλη κατανάλωση φυσικού αερίου στην ελληνική αγορά. Φαίνεται ότι συνδυαστικά όλα έπαιξαν το ρόλο τους.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού DG Comp έθεσε ζήτημα για τις εκπτώσεις που παρέχουν στα τέλη μεταφοράς οι Διαχειριστές του Κάθετου Διαδρόμου, προφανώς μετά από καταγγελίες των traders, που ανησυχούν για τις συνέπειες στα συμφέροντα τους και την αγορά από τη νέα διαδρομή. Η DG Comp σε επιστολή της κατέγραψε τις επιφυλάξεις της για τη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό δίκαιο των εκπτώσεων στα τέλη χρήσης δικτύου, που παρέχουν οι Διαχειριστές, ο ΔΕΣΦΑ, η Bulgartransgaz (έκπτωση 25%), η ρουμανική Transgaz και η μολδαβική Vestmoltransgaz (έκπτωση 50%), η ουκρανική Ukraine LLC και ο ICGB (ελληνο-βουλγαρικός αγωγός-έκπτωση 45%).
Πρόκειται μάλιστα για θέμα που ο υπουργός Περιβάλλοντος- Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έθεσε στο πρόσφατο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, ζητώντας η Κομισιόν να ξεκαθαρίσει τη στάση της, καθώς δεν είναι δυνατόν σε πολιτικό επίπεδο η Επιτροπή να ζητεί από τα κράτη μέλη να στηρίξουν την ενεργειακή επάρκεια της Ουκρανίας και ταυτόχρονα να επικεντρώνεται σε ρυθμιστικά και νομικά θέματα και να μην αντιμετωπίζει τον Κάθετο Διάδρομο με την απαραίτητη ευελιξία.
Η παρέμβαση του υπουργού φαίνεται ότι έφερε ένα αποτέλεσμα, καθώς στα τέλη της περασμένης εβδομάδας με νεότερη επιστολή η Κομισιόν έδωσε έμμεσα το οk για τη διενέργεια της χθεσινής δημοπρασίας.
Ο ισχυρός ανταγωνισμός από τις άλλες διαδρομές τροφοδοσίας της Ουκρανίας, που είναι μάλιστα και φθηνότερες από τον Κάθετο Διάδρομο, εξ αιτίας της εγγύτητας καθώς και άλλων παραμέτρων, ίσως να είναι ένας από τους κυριότερους λόγος των δυσκολιών που αντιμετωπίζει.
Η Ουκρανία διέκοψε τον Νοέμβριο του 2015 την απ’ ευθείας παραλαβή αερίου από τη Ρωσία και από τότε καλύπτει τις ανάγκες της εισάγοντας αέριο κυρίως μέσω της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, μέσω αναστροφής της ροής των αγωγών. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 το Κιέβο απαγόρευσε και την τράνζιτ διέλευση του ρωσικού αερίου από τα ουκρανικά εδάφη. Εν τω μεταξύ, νέες πηγές προμήθειας- κυρίως αμερικανικού LNG – λειτούργησαν με την ανάπτυξη τερματικών σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, όπως στη Κροατία, τη Γερμανία και τη Λιθουανία, ενώ η Πολωνία αναβάθμισε τόσο το δυναμικό των εγκαταστάσεων LNG όσο και του αγωγού τράνζιτ προς την Ουκρανία. Ταυτόχρονα πολλοί traders που δραστηριοποιούνται στην ουκρανική αγορά με μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας, δεν θεωρούν ότι έχουν λόγο να σπάσουν ή να διαταράξουν τα συμβόλαια αυτά, για προμήθεια αερίου σποτ μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Ας σημειωθεί ότι όλα τα προϊόντα Route είναι μηνιαία.
Στελέχη της αγοράς επισήμαιναν και το ενδεχόμενο η αποτυχία των δημοπρασιών να οφείλεται και στο ότι την περίοδο αυτή υπάρχει μεγάλη ζήτηση αερίου στην Ελλάδα, προσθέτοντας και την αβεβαιότητα για τη χρηματοπιστωτική ικανότητα της Ουκρανίας στη τρέχουσα συγκυρία.
Τα προβλήματα του Κάθετου Διαδρόμου συζήτησε χθες ο υπουργός κ. Παπασταύρου και με την πρέσβη των ΗΠΑ στην χώρα μας, Κίμπερλι Γκιλφόιλ, στη συνάντηση που είχαν στο υπουργείο Περιβάλλοντος- Ενέργειας. Η αμερικανική πλευρά για άλλη μία φορά υπογράμμισε τη στήριξη της στον Κάθετο Διάδρομο, δεδομένου ότι η Ουάσιγκτον ενδιαφέρεται να μεγιστοποιήσει τη διάθεση αμερικανικού LNG στην Ευρώπη από κάθε πύλη εισόδου και διαδρομή μεταφοράς.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι πρωτοβουλίες για τη σύσταση ομάδας εργασίας, στην οποία θα συμμετέχουν όλοι οι Διαχειριστές του Κάθετου Διαδρόμου προκειμένου να βρεθεί λύση στις διάφορες νομικές και ρυθμιστικές εκκρεμότητες και να απαντηθούν τα ζητήματα που θέτει συνολικά η αγορά.
