Στα 110 δολάρια το πετρέλαιο: Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία
Mε ένα απότομο άλμα, οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν χθες κοντά στα 110 δολ/βαρέλι, πάνω από 5% μετά την επίθεση στην ιρανική πλευρά του South Pars, του μεγαλύτερου ίσως κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο, το οποίο μοιράζονται το Ιράν και το Κατάρ. Οι απειλές των Φρουρών της Επανάστασης ότι σε αντίποινα θα επιτεθούν σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στις χώρες του Κόλπου, επιδείνωσαν την ανησυχία στις αγορές, συντηρώντας τις τιμές του Brent πάνω από τα 108 δολάρια το βαρέλι, από περίπου 103 δολ/βαρέλι την Τρίτη και τις τιμές του φυσικού αέριου κοντά στα 55 ευρώ/MWh, από 50-51 ευρώ/MWh που είχαν σταθεροποιηθεί τις προηγούμενες ημέρες.
Οι επιθέσεις σε βασικές ενεργειακές υποδομές δείχνουν ότι ο πόλεμος αλλάζει επίπεδο, παρασύροντας μαζί και τις τιμές της ενέργειας και αναζωπυρώντας τους φόβους για ενεργειακό σοκ, με πολλαπλές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία. Ήταν η πρώτη φορά, από την έναρξη των συγκρούσεων, που παραγωγικές ιρανικές υποδομές δέχθηκαν επίθεση, μία σημαντική κλιμάκωση, ικανή να αλλάξει τα δεδομένα, αφού ακόμα και αν- με τον έναν ή τον άλλο τρόπο-σταματούσαν οι εχθροπραξίες, θα χρειαζόταν πολύς χρόνος για να αποκατασταθούν οι ζημιές και να επαναλειτουργήσουν οι εγκαταστάσεις, ιδιαίτερα, αν οι Ιρανοί χτυπήσουν, όπως απειλούν, διυλιστήρια και άλλες εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ας σημειωθεί ότι εκτός του South Pars, κτυπήθηκε και το γειτονικό εργοστάσιο πετροχημικών στο Asaluyeh, σύμφωνα με τους Ιρανούς, που απέδωσαν και την επίθεση στις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Το 2025 η ημερήσια παραγωγή του South Pars είχε φθάσει στο επίπεδο ρεκόρ των 730 εκατ. Κυβικών μέτρων αερίου.
Η επίθεση το μεσημέρι της Τετάρτης, έγινε σε μία ημέρα που η αγορά έχει ξεκινήσει σχετικά ήρεμα. Τα στοιχεία για τα αποθέματα αργού των ΗΠΑ έδειξαν ότι την περασμένη εβδομάδα είχαν αυξηθεί στα 6,56 εκατ βαρέλια, ξεπερνώντας κατά πολύ τις προβλέψεις. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε 60ήμερη απαλλαγή από τον νόμο Jones Act για τις ναυτιλιακές μεταφορές, επιτρέποντας προσωρινά σε πλοία με ξένη σημαία να μεταφέρουν καύσιμα, λιπάσματα και άλλα αγαθά μεταξύ λιμένων των ΗΠΑ, δεδομένου ότι οι αυξανόμενες τιμές ενέργειας και γεωργικών προϊόντων πιέζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Επίσης, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ εξέδωσε χθες μια γενική άδεια που επιτρέπει ορισμένες συμφωνίες που αφορούν στην κρατική εταιρεία πετρελαίου της Βενεζουέλας PDVSA. Πρόκειται για κινήσεις με στόχο να αμβλύνουν τη στενότητα προσφοράς στις αγορές, η οποία καθημερινά εντείνεται λόγω του de facto αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου προ του πολέμου διερχόταν περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου αερίου (LNG).
Σε κινήσεις για έστω ένα περιορισμένο bypass των Στενών του Ορμούζ προχωρούν εν τω μεταξύ διάφορες χώρες. Στο Ιράκ, πηγές της North Oil Company δήλωσαν ότι οι εξαγωγές ξανάρχισαν μετά τη συμφωνία της Βαγδάτης και της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν την Τρίτη για την επανεκκίνηση των ροών. Στόχος του Ιράκ είναι να φθάσει στην άντληση τουλάχιστον 100.000 βαρελιών την ημέρα. Ακόμα όμως και αν πετύχει το στόχο αυτό, δεν φθάνει ούτε στο 1/3 της παραγωγής που είχε προ του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Ταυτόχορνα γίνονται προσπάθειες να επαναλειτουργήσει ο αγωγός πετρελαίου Ιράκ- Τσεϊχάν (Τουρκία) παρότι η δυναμικότητα του αγωγού είναι περιορισμένη και δεν μπορεί να καλύψει παρά ένα μικρό τμήμα της προ του πολέμου παραγωγής. Σε ανάλογες προσπάθειες έχει επιδοθεί και η Σαουδική Αραβία προκειμένου να μεγιστοποιήσει τις ροές πετρελαίου στον αγωγό Ανατολής-Δύσης, που καταλήγει στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ και τα ΗΑΕ εξετάζουν τη δυνατότητα αύξησης των ροών μέσω αγωγού προς τη Φουτζέιρα.
Μέχρι σήμερα, ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει οδηγήσει σε συνολικές περικοπές στην παραγωγή πετρελαίου στη Μέση Ανατολή της τάξης των 7 εκατ. έως 10 εκατ. Βαρελιών ημερησίως, που αντιστοιχούν στο 7% έως 10% της παγκόσμιας ζήτησης. Πληροφορίες αναφέρουν ότι τα μόνα και ελάχιστα τάνκερ που περνούν από τα Στενά είναι ιρανικά και κάποια ιρακινά καθώς και δεξαμενόπλοια του “σκιώδους στόλου”, που όπως λέγεται μεταφέρουν φορτία για λογαριασμό της Κίνας, της Ινδίας, της Τουρκίας κλπ
Ωστόσο η κλιμάκωση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές δημιουργεί ένα ακόμα πιο απαισιόδοξο σκηνικό για τις τιμές των ενεργειακών προϊόντων, που σύμφωνα με τους αναλυτές θα συνεχίσουν να αυξάνονται, όσο πυκνώνουν τα κτυπήματα σε παραγωγικά κοιτάσματα και διυλιστήρια.
