EE: Μόνο για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα και όχι για μείωση φόρων στα καύσιμα η ρήτρα διαφυγής
Στη λήψη προσωρινών και στοχευμένων μέτρων για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης επιμένει η Κομισιόν, αφήνοντας όμως και ένα παράθυρο για πρόσθετες δαπάνες εντός όμως του υφιστάμενου ορίου ευελιξίας του 1,5% του ΑΕΠ που ισχύει στο πλαίσιο της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την ‘Αμυνα, όπως ανακοίνωσε χθες στις Βρυξέλλες ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Valdis Dombrovskis, κατά την παρουσίαση της Εαρινής Έκθεσης για την Ευρωπαϊκή Οικονομία.
Ωστόσο ο Ευρωπαίος αξιωματούχος απέρριψε κατηγορηματικά την ιδέα η δυνατότητα αυτή να χρησιμοποιηθεί για την επιδότηση ορυκτών καυσίμων ή για τη μείωση της φορολογίας στα καύσιμα.
Βάσει της ίδιας έκθεσης, για πρώτη φορά η Ελλάδα εξέρχεται από τη λίστα των χωρών επιτήρησης για διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, γεγονός που σχολίασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με ανάρτηση του, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα αποκαθιστά πλήρως την κανονικότητα στην οικονομία της. “Υπάρχουν ακόμη πολλές νίκες να κατακτήσουμε, βαδίζοντας με σταθερό βήμα στον δρόμο της δυναμικής προόδου” πρόσθεσε ο πρωθυπουργός.
Ειδικά για τον τομέα της Ενέργειας, η ‘Έκθεση επισημαίνει ότι ακόμα και όταν επανέλθει η αγορά σε κανονικούς ρυθμούς, οι τιμές της ενέργειας αναμένεται να παραμείνουν ως το τέλος του 2027 κατά 20% πάνω από τα επίπεδα προ του πολέμου στο Ιράν. Πρόκειται για το δεύτερο ενεργειακό σοκ που υφίσταται η Ευρώπη μέσα στα τελευταία 5 χρόνια.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ευρωπαίος Επίτροπος ανακοίνωσε περιορισμένη χαλάρωση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων για τη χρηματοδότηση μέτρων αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίση, απορρίπτοντας πάντως το αίτημα της Ιταλίας για ευρύτερη εξαίρεση των σχετικών δαπανών από τους κανόνες της ΕΕ.
Η απόφαση της Κομισιόν προβλέπει ότι, εντός του υφιστάμενου ορίου ευελιξίας του 1,5% του ΑΕΠ που προβλέπει η εθνική ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να διαθέτουν έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως για συγκεκριμένα μέτρα ενεργειακής στήριξης κατά την περίοδο 2026-2028, με συνολικό ανώτατο όριο 0,6% του ΑΕΠ. Oι δύο χώρες που έχουν υπερβεί το περιθώριο ευελιξίας του 1,5% είναι η Εσθονία και η Λιθουανία.
Τα πρόσθετα μέτρα πρέπει να αποσκοπούν σε επενδύσεις για την ενεργειακή ανθεκτικότητα και στον περιορισμό της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και να μην αφορούν σε μείωση φόρων στα καύσιμα ή σε επιδοτήσεις για ορυκτά καύσιμα.
Στο πλαίσιο αυτό στις στις επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, προγράμματα αντικατάστασης λεβήτων, εγκατάστασης αντλιών θερμότητας και φωτοβολταϊκών συστημάτων, κίνητρα για την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων κλπ
Τα κράτη-μέλη που σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τη δυνατότητα αυτή, θα πρέπει να υποβάλουν σχετικό αίτημα προκειμένου να επεκτείνουν τη χρήση της ρήτρας διαφυγής και στον ενεργειακό τομέα. Θα πρόκειται για μία αυτόματη ουσιαστικά διαδικασία για εκείνες τις χώρες που δεν έχουν εξαντλήσει το περιθώριο ευελιξίας του 1,5% του ΑΕΠ για τις αμυντικές δαπάνες. Αντίθετα, για όσες χώρες έχουν αξιοποιήσει το 1,5% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες, η όποια υπέρβασή του για τη χρηματοδότηση ενεργειακών μέτρων θα υπόκειται σε πρόσθετη αξιολόγηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και ειδικότερα της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.
Παρότι ο κ. Dombrovskis αναγνώρισε τα προβλήματα που έχει δημιουργήσει στην ευρωπαϊκή οικονομία η κρίση στη Μέση Ανατολή, με την ενεργειακή κρίση να διαρκεί περισσότερο απ’ ότι είχε αρχικά προβλεφθει, όπως ο ίδιος είπε, επέμεινε ωστόσο στη τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Επιτροπή κάλεσε τα κράτη-μέλη να παραμείνουν συνεπή προς τις δημοσιονομικές τους υποχρεώσεις στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων σχεδίων τους ή των διαδικασιών υπερβολικού ελλείμματος, υπογραμμίζοντας ότι αυτό θα συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των δημόσιων δαπανών.
Ας σημειωθεί ότι εννέα χώρες βρίσκονται σε διαδικασία περί υπερβολικού ελλείμματος (Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία, Ουγγαρία, Ιταλία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία), με την Επιτροπή την έξοδο της Μάλτας αλλά και την είσοδο της Βουλγαρίας στη διαδικασία αυτή, λίγους μόλις μήνες μετά την υιοθέτηση του ευρώ-
Τέλος, ο Ευρωπαίος Επίτροπος δήλωσε κατηγορηματικά ότι η ΕΕ δεν πρόκειται να χαλαρώσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας ή να επιστρέψει στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα για να αντιμετωπίσει την τρέχουσα κρίση.
