Επτά διεθνείς διασυνδέσεις προωθεί ο ΑΔΜΗΕ
Ιδιαίτερο βάρος στις διεθνείς ηλεκτρικές διασυνδέσεις της χώρας δίνει ο ΑΔΜΗΕ, προγραμματίζοντας μία σειρά έργων τόσο για την αναβάθμιση της μεταφορικής ικανότητας προς τις γειτονικές χώρες όσο και για τη δημιουργία νέων γραμμών, ικανές να αναδείξουν τη χώρα σε κόμβο διακίνησης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής.
Σήμερα, η ικανότητα διακίνησης ενέργειας προς και από την Ελλάδα, διαμορφώνεται από τις διασυνδετικές γραμμές εναλλασσόμενου ρεύματος 400 kV στα βόρεια σύνορα της χώρας, καθώς και από τη διασύνδεση συνεχούς ρεύματος Ελλάδας – Ιταλίας.
Όπως όμως τονίζει ο Διαχειριστής στο επικαιροποιημένο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2025-2035, καθοριστική για την αύξηση της ικανότητας διακίνησης ενέργειας από/προς τη χώρα μας είναι η διαμόρφωση του Συστήματος της Βαλκανικής, βορειότερα από τα ελληνικά σύνορα . Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ομάδα χωρών, η οποία απαρτίζεται από την Ελλάδα τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία είναι εισαγωγική με αποτέλεσμα μία από τις κύριες διευθύνσεις ροής ισχύος στην περιοχή των Βαλκανίων να είναι από το Βορρά προς το Νότο. Κατά συνέπεια η αύξηση της ικανότητας μεταφοράς στη διεύθυνση αυτή προς οποιαδήποτε από τις χώρες που προαναφέρθηκαν έχει θετική επίδραση στη λειτουργία του Ελληνικού Συστήματος.
Το ελληνικό σύστημα διασυνδέεται με την Αλβανία, τη Βουλγαρία, τη Βόρεια Μακεδονία , την Ιταλία και την Τουρκία. Τα τελευταία χρόνια έχουν ολοκληρωθεί ή κοντεύουν να ολοκληρωθούν μία σειρά από διασυνδέσεις στις γειτονικές χώρες, οι οποίες έχουν θετική επίδραση στο ελληνικό σύστημα.
Τα σημαντικότερα από τα έργα αυτά είναι οι γραμμές μεταφοράς Tirana 2 (Αλβανία) – Kosovo B, ο σύνδεσμος συνεχούς ρεύματος Lastva (Μαυροβούνιο) – Villanova (Ιταλία), η γραμμή Bitola (Βόρεια Μακεδονία) – Elbasan (Αλβανία) και η γραμμή Resita (Ρουμανία) – Pancevo (Σερβία).
Νέες Διασυνδέσεις του Ελληνικού Συστήματος με Γειτονικά Συστήματα
1) 2η Διασύνδεση Ελλάδας – Τουρκίας
Κοινή ομάδα εργασίας των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας (ΑΔΜΗΕ, ESO-EAD & TEIAS) διερεύνησαν εναλλακτικά σενάρια για την ανάπτυξη νέων διασυνδέσεων μεταξύ του ευρωπαϊκού και του τουρκικού συστήματος για την αύξηση της ικανότητας μεταφοράς στα σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας και Βουλγαρίας-Τουρκίας.
Στο πλαίσιο αυτό αποφασίσρηκε η υποβολή ενός νέου έργου, του EAST BALKAN CORRIDOR στο Πανευρωπαϊκό Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης (TYNDP) του ENTSO-E., το οποίο αφορά μία νέα Γ.Μ. 400 kV Ελλάδας – Τουρκίας και μία νέα Γ.Μ. 400 kV Βουλγαρίας – Τουρκίας Ήδη ο ΑΔΜΗΕ και η TEIAS συμφώνησαν για την υλοποίηση της νέας διαύνδεσης 400 kV απλού κυκλώματος μεταξύ του ΚΥΤ Νέας Σάντας και του Υ/Σ Babaeski στην Τουρκία, με ονομαστική ικανότητα μεταφορά 2.000 MVA. Το συνολικό μήκος της γραμμής φθάνει περίπου στα 130 χλμ, εκ των οποίων τα 70 χλμ στην Ελλάδα και τα 60 χλμ στην Τουρκία και ακολουθεί όδευση παράλληλη με την υφιστάμενη διασύνδεση μεταξύ των δύο χωρών. Η ολοκλήρωση του τοποθετείται έως το 2031, αυξάνοντας τη μεταφορική ικανότητα μεταξύ των δύο χωρών κατά 600 MW και στις δύο κατευθύνσεις.
2) 2η διασύνδεση Ελλάδας – Αλβανίας
Ο ΑΔΜΗΕ ο Διαχειριστής του Συστήματος της Αλβανίας (OST) σχεδιάζουν νέα γραμμή Υπερυψηλής Τάσης 400 kV απλού κυκλώματος, ονομαστικής ικανότητας μεταφοράς 2.000 MVA. μεταξύ του νοτίου συστήματος της γειτονικής χώρας (Υ/Σ Fier στην Αλβανία ) και του Κ Υ.Τ. στη Θεσπρωτίας. με σύνδεση στο ΚΥΤ Αράχθου. Ορίζοντας ολοκλήρωσης είναι το 2030. Το συνολικό μήκος εκτιμάται περί τα 170 χλμ εκ των οποίων τα 45 χλμ στην Ελλάδα και τα υπόλοιπα στην Αλβανία. Το έργο προβλέπεται ότι θα αυξήσει τη μεταφορική ικανότητα μεταξύ των δύο χωρών κατά τουλάχιστον 200 MW και στις δύο κατευθύνσεις,
3) 2η διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας
Ο ΑΔΜΗΕ και ο ιταλικός Διαχειριστής TERNA έχουν συμφωνήσει στην υλοποίηση δεύτερης διασύνδεσης μεταξύ των δύο χωρών με διπολικό σύνδεσμο Συνεχούς Ρεύματος ονομαστικής ισχύος 1.000 MW και τεχνολογία μετατροπέων τάσης και επιστροφή μέσω θαλάσσης (bipolar VSC HVDC with sea-return) ή εναλλακτικά μέσω μεταλλικού αγωγού επιστροφής. Ο ορίζοντας ολοκλήρωσης είναι το 2031.
Διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (Great Sea Interconnector)
Πρόκειται για γραμμή μεταφοράς μήκους 1.208 χλμ και ονομαστικής ισχύος 1.000 MW, ενταγμένο στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της ΕΕ. Αποτελείται από το σκέλος Ελλάδας (Κρήτης) – Κύπρου, μήκους 898 χλμ και από το τμήμα Κύπρος-Ισραήλ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης για πρώτο σκέλος τα τέλη του 2029.
4). Διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου
Για τη Διασύνδεση Ελλάδας-Αιγύπτου προωθείται το έργο GREGY Green Energy Interconnector με Project Promoter την εταιρία ELICA S.A., συμφερόντων του ομίλου Κοπελούζου. Πρόκειται για έργο HVDC συνολικής χωρητικότητας 3.000 MW το οποίο θα μεταφέρει αποκλειστικά πράσινη ενέργεια από την Αίγυπτο στην Ελλάδα και μέσω της χώρας μας στην Ευρώπη. Ο ΑΔΜΗΕ και ο αιγυπτιακός διαχειριστής EETC υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης καθώς και Σύμφωνο Συνεργασίας για το έργο, ενώ έχει υπογραφεί ΜοU μεταξύ του ΑΔΜΗΕ και της εταιρείας ELICA για την αξιολόγηση της εισόδου του ΑΔΜΗΕ στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας που αναπτύσσει GREGY, με την πρόθεση ο ΑΔΜΗΕ να αποκτήσει έως το 33,3% της εταιρείας. Παράλληλα επιδιώκεται και η είσοδος του EETC στο έργο, του οποίου ο ορίζοντας ολοκλήρωσης είναι το 2030.
5) Αναβάθμιση διασύνδεσης Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας.
Πρόκειται για έργο, το οποίο βρίσκεται υπό θεώρηση από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανάπτυξης TYNDP και του ENTSO-E, ενώ η σκοπιμότητα υλοποίησής του θα εξεταστεί στο επόμενο χρονικό διάστημα.
6) Διασύνδεση Ελλάδας – Γερμανίας (Green Aegean Interconnector)
Ο ΑΔΜΗΕ προωθεί εντατικά έναν νέο διάδρομο καθαρής ενέργειας Βορρά – Νότου, την ηλεκτρική διασύνδεση Green Aegean Interconnector, που προβλέπεται να διασυνδέσει τα ηλεκτρικά συστήματα της Ελλάδας και της Γερμανίας. Το έργο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη μεταφορά του ενεργειακού πλεονάσματος που προέρχεται από την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο προς τα μεγάλα κέντρα κατανάλωσης στην κεντρική Ευρώπη. Η αρχική δυναμικότητα της διασύνδεσης σχεδιάζεται σε 3 GW, ενώ σε δεύτερο χρόνο θα μπορούσε να φτάσει από 6 έως και 9 GW.
Η προτεινόμενη όδευση αφορά σε υποθαλάσσια διέλευση από την Ελλάδα μέσω Αδριατικής μέχρι τη Σλοβενία και στη συνέχεια μέσω χερσαίας διαδρομής προς Αυστρία και τη Νότια Γερμανία. Το έργο, με αρχική εκτίμηση προϋπολογισμού 8,1 δις €, έχει ενταχθεί στο 10ετές πλάνο του ENTSO-Ε (ΤΥΝDP 2024) ως έργο υπό θεώρηση (under consideration).
7) Διασύνδεση Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας (Saudi Greek Interconnection)
Η υπογραφή Συμφωνίας Μετόχων μεταξύ του ΑΔΜΗΕ και της National Grid S.A – Saudi Electricity Company για τη σύσταση της κοινοπραξίας SAUDI GREEK INTERCONNECTION Α.Ε. τον Σεπτέμβριο του 2023 αποτελεί το πρώτο βήμα για την ωρίμανση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας. Τον Φεβρουάριο 2024 συστάθηκε η κοινοπραξία SAUDI GREEK INTERCONNECTION Α.Ε. με αντικείμενο την εκπόνηση της μελέτης βιωσιμότητας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας, από τον ΑΔΜΗΕ και τη National Grid που κατέχουν μερίδιο 50% έκαστος. Έχουν προκηρυχθεί μελέτες συνολικού προϋπολογισμού 1,5 εκ € για την τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα του έργου, που αναμένεται να ολοκληρωθούν φέτος το καλοκαίρι.
Ας σημειωθεί επίσης ότι το νέο δεκαετές ευρωπαϊκό πρόγραμμα TYNDP 2024 του ENTSO-E περιλαμβάνει τη διασύνδεση Greece – Africa Power (GAP) για την υλοποίηση υποβρυχίου καλωδίου HVDC, συνολικής ισχύος 600 MW, το οποίο θα διασυνδέσει τη βόρεια ακτή της Αιγύπτου με την Κρήτη. Το έργο σχετίζεται με έργα παραγωγής και αποθήκευσης πράσινου υδρογόνου, ενώ φορέας υλοποίησής του είναι η EUNICE Energy Group. Το έργο έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη του ΥΠΕΝ, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα συνδέεται με το δίκτυο της Κρήτης και ότι όλη η ενέργεια που θα διακινείται από το καλώδιο θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την παραγωγή υδρογόνου στην Κρήτη. Τέλος εξετάζεται και το πρότζεκτ ¨North-South Electricity Corridor in Eastern Europe” για τιη δημιουργία ενός διαδρόμου Βορά – Νότου, ενισχύοντας τα εσωτερικά δίκτυα και τις διασυνδέσεις στην περιοχή των δυτικών Βαλκανίων.
