Κοινή επιστολή 17 πρωθυπουργών για το Παγκόσμιο Φόρουμ Ενεργειακής Μετάβασης

Κοινή επιστολή για την προώθηση της δίκαιης ενεργειακής μετάβασης συνυπέγραψαν 17 χώρες καθώς και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας και ο Διεθνής Οργανισμός Ανανεώσιμης Ενέργειας, ανακοινώνοντας την ίδρυση του Παγκόσμιου Φόρουμ Ενεργειακής Μετάβασης.

Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η απελευθέρωση της χρηματοδότησης και των επενδύσεων, κυρίως στις χώρες της Αφρικής και της Καραϊβικής, μειώνοντας τον κίνδυνο, περιορίζοντας το κόστος, προσελκύοντας κεφάλαια σε στενή συνεργασία με διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τις αναπτυξιακές τράπεζες.

Αναλυτικότερα η επιστολή, την οποία προσυπογράφει η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει ως εξής:

‘Για να γεφυρώσουμε το χάσμα και να προχωρήσουμε συλλογικά με τη μετάβαση, ξεκινήσαμε το Παγκόσμιο Φόρουμ Ενεργειακής Μετάβασης. Παρέχει χώρο για κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς, τράπεζες, εταιρείες και φιλανθρωπικά ιδρύματα που έχουν δεσμευτεί να επιταχύνουν μια δίκαιη, καθαρή ενεργειακή μετάβαση, ώστε να συνεργαστούν. Κάθε χώρα έχει ένα μοναδικό πλαίσιο και ένα διαφορετικό σημείο εκκίνησης, επομένως το Φόρουμ θα είναι ευέλικτο και χωρίς αποκλεισμούς, ενισχύοντας τη συνεργασία και την ευθυγράμμιση στις προσπάθειές μας.

Το κοινό μας όραμα είναι σαφές. Θα απελευθερώσουμε τη χρηματοδότηση και τις επενδύσεις μειώνοντας τον κίνδυνο, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες, μειώνοντας το κόστος, προσελκύοντας κεφάλαια και κλείνοντας το χρηματοδοτικό κενό, σε στενή συνεργασία με διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και αναπτυξιακές τράπεζες.

Ο κόσμος μεταβαίνει ταχύτερα από ποτέ προς την καθαρή ενέργεια. Μόνο πέρυσι, οι παγκόσμιες δαπάνες έφτασαν στο ρεκόρ των 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, με 2 δολάρια να επενδύονται σε καθαρή ενέργεια για κάθε 1 δολάριο σε ορυκτά καύσιμα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Στον τομέα της ενέργειας, οι επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες ξεπέρασαν τα ορυκτά καύσιμα σε αναλογία 10 προς 1. Αυτή η μετατόπιση οφείλεται στην υπαρξιακή απειλή της κλιματικής αλλαγής, στην κοινή αναγνώριση ότι η ενεργειακή ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια και στην κατανόηση ότι η καθαρή ενέργεια είναι η οδός για την παροχή ενεργειακής ασφάλειας και ανάπτυξης για τους πολίτες.

Πρόκειται για μια μετατόπιση για την οποία εργαζόμαστε εδώ και χρόνια. Ενισχύθηκε από τους συλλογικούς στόχους που τέθηκαν στην COP28 στο Ντουμπάι για να διασφαλιστεί μια δίκαιη και ισότιμη ενεργειακή μετάβαση σύμφωνα με τις εθνικές συνθήκες. Καθώς οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και άλλες καθαρότερες μορφές ενέργειας αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο του ενεργειακού μείγματος, το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων θα συνεχίσει να μειώνεται.

Η κατάσταση είναι σαφής: Η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια συμβαίνει και ήρθε για να μείνει. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι είναι μια δίκαιη και ισότιμη μετάβαση. Αυτή είναι η μόνη προσέγγιση που θα είναι πραγματικά καλή για τον πλανήτη, τους ανθρώπους και την καινοτομία. Μια δίκαιη μετάβαση θα βοηθήσει στη μείωση του κόστους, στην προώθηση της ανάπτυξης, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στην ενίσχυση των τοπικών οικονομιών. Θα προωθήσει επίσης την ενεργειακή ασφάλεια, καθώς η εγχώρια παραγωγή ενέργειας προστατεύει τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις από την αστάθεια της αγοράς.

Ενώ η συνολική κατεύθυνση είναι θετική, εξακολουθούν να υπάρχουν έντονες ανισότητες στην πρόσβαση στην ενέργεια και τις επενδύσεις. Πρέπει να γίνουν πολλά περισσότερα για να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση όχι μόνο θα προχωρήσει σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και θα ωφελήσει τους ανθρώπους και τις οικονομίες που την χρειάζονται περισσότερο. Πολλές χώρες εξακολουθούν να μην διαθέτουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον: υποδομές, προσιτή χρηματοδότηση, τεχνολογία και επενδύσεις για να συμμετάσχουν στη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις χώρες που είναι πιο ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή. Από τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια που δαπανήθηκαν το 2024, μόνο 40 δισεκατομμύρια δολάρια πήγαν στην Αφρική. Αν και αυτό είναι διπλάσιο από το επίπεδο του 2020, εξακολουθεί να είναι θλιβερά ανεπαρκές. Εάν δεν δράσουμε, 550 εκατομμύρια άνθρωποι στην ήπειρο θα παραμείνουν χωρίς σύγχρονη πρόσβαση στην ενέργεια το 2030. Αυτή η άνιση πρόοδος αφαιρεί ζωές. Περίπου 600.000 άνθρωποι στην Αφρική πεθαίνουν κάθε χρόνο από αναπνευστικές ασθένειες που συνδέονται με τη χρήση ρυπογόνων καυσίμων μαγειρέματος, διαιωνίζοντας την ενεργειακή φτώχεια, εμποδίζοντας την οικονομική ανάπτυξη και βλάπτοντας το περιβάλλον.

Υπάρχουν σημαντικά κενά χρηματοδότησης στη Νοτιοανατολική Ασία. Αυτή είναι μια τεράστια ευκαιρία για αλλαγή και ανάπτυξη, καθώς η περιοχή χρειάζεται επιπλέον 47 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε επενδύσεις και ανάπτυξη δεξιοτήτων έως το 2035 για να υποστηρίξει την καθαρή ενέργεια.

Τα μικρά νησιωτικά έθνη διαθέτουν άφθονες ανανεώσιμες πηγές όπως η ηλιακή και η υπεράκτια αιολική ενέργεια, αλλά οι μεταβάσεις τους παρεμποδίζονται από την περιορισμένη πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή αποθήκευση και σε διασυνδέσεις με διεθνή δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας.

Η Λατινική Αμερική προσφέρει απαράμιλλη διαθεσιμότητα φυσικών πόρων για την επέκταση της παραγωγής ΑΠΕ και βιώσιμων καυσίμων. Παρά το γεγονός ότι διαθέτει ένα από τα καθαρότερα ενεργειακά μείγματα στον κόσμο και προωθεί τις προσπάθειες για διαφοροποίηση και αύξηση της βιωσιμότητας των ενεργειακών της πηγών, η περιοχή έχει απελευθερώσει μόνο ένα κλάσμα του δυναμικού της. Η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, τα κενά στην πρόσβαση στην ενέργεια και η ανάγκη αύξησης της σταθερής χρηματοδότησης εξακολουθούν να θέτουν σημαντικές προκλήσεις.

Για να γεφυρώσουμε το χάσμα και να προχωρήσουμε συλλογικά με τη μετάβαση, ξεκινήσαμε το Παγκόσμιο Φόρουμ Ενεργειακής Μετάβασης. Παρέχει χώρο για κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς, τράπεζες, εταιρείες και φιλανθρωπικά ιδρύματα που έχουν δεσμευτεί να επιταχύνουν μια δίκαιη, καθαρή ενεργειακή μετάβαση, ώστε να συνεργαστούν. Κάθε χώρα έχει ένα μοναδικό πλαίσιο και ένα διαφορετικό σημείο εκκίνησης, επομένως το Φόρουμ θα είναι ευέλικτο και χωρίς αποκλεισμούς, ενισχύοντας τη συνεργασία και την ευθυγράμμιση στις προσπάθειές μας.

Θα ενισχύσουμε επίσης τη συνεργασία σε υφιστάμενες πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένης της Παγκόσμιας Συμμαχίας Καθαρής Ενέργειας, του Παγκόσμιου Συνασπισμού για τον Ενεργειακό Σχεδιασμό και της Παγκόσμιας Συμμαχίας Ενεργειακής Απόδοσης, για να διασφαλίσουμε μεγαλύτερη συνέργεια και συνοχή στην προώθηση της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης.

Αυτό περιλαμβάνει την ενίσχυση των προσπαθειών που ηγούνται οι χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής, της Νοτιοανατολικής Ασίας και του Ειρηνικού – όπως η Επιταχυνόμενη Συνεργασία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στην Αφρική, το Πρόγραμμα Ενεργειακής Μετάβασης της Αφρικής, η Πρωτοβουλία Πράσινης Βιομηχανοποίησης της Αφρικής και το Δίκτυο Ηλεκτρικής Ενέργειας του ASEAN – και άλλες εγχώριες πρωτοβουλίες που ήδη χαράσσουν μια πορεία προς την καθαρή ενέργεια και την οικονομική ανάπτυξη. Μέσω αυτών, μπορούμε να ανταλλάξουμε βέλτιστες πρακτικές και να μάθουμε ο ένας από τον άλλον.

Θα αναβαθμίσουμε επίσης την τοπική παραγωγή και την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εναλλακτικών λύσεων καθαρής ενέργειας. Αυτό θα επικεντρωθεί στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες θα βρίσκονται στο επίκεντρο του στόχου μας να φτάσουμε τα 11TW παγκόσμιας εγκατεστημένης δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2030.”

Την επιστολή υπογράφουν οι : Πρωθυπουργός της Αυστραλίας, επικεφαλής της προσωρινής κυβέρνησης του Μπαγκλαντές, πρωθυπουργός του Μπαρμπέιντος, πρόεδρος της Βραζιλίας, πρωθυπουργός του Καναδά, πρωθυπουργός της Δημοκρατίας του Κονγκό, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρωθυπουργός της Γκρενάδα, πρόεδρος της μεταβατικής κυβέρνησης της Αϊτής, πρωθυπουργός της Τζαμάικα, πρόεδρος της Κένια, πρωθυπουργός της Νορβηγίας, πρωθυπουργός της Σάντα Λουτσία, πρωθυπουργός του Αγίου Βικέντιου και Γρεναδίνων νήσων, πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, πρόεδρος του COP-28 και υπουργός Ενέργειας των ΗΑΕ, πρωθυπουργός της Βρετανίας, πρόεδρος της Ουρουγουάης, ο διεθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) και ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμης Ενέργειας.