Τάσεις στην αγορά φωτοβολταϊκών
Η αγορά φωτοβολταϊκών στην ΕΕ παρουσίασε σταθερή αλλά μέτρια ανάπτυξη το 2024, με εκτιμώμενη εγκατάσταση 64 έως 65 GW νέας ισχύος ΦΒ – μια ελαφρά αύξηση ~5% σε σύγκριση με τα 61,9 GW που εγκαταστάθηκαν το 2023, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της EUPD Research. Αντίθετα το 2023, οι εγκαταστάσεις Φ/Β είχαν αυξηθεί κατά 50% , σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο έτος, εξ αιτίας της μαζικής στροφής της Ευρώπης στις ΑΠΕ που πυροδότησε η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας.
Το 2024, η πτώση των τιμών της ενέργειας και η επιστροφή σε σχετική σταθερότητα στις ενεργειακές αγορές μείωσαν τον επείγοντα χαρακτήρα, που προηγουμένως είχε οδηγήσει σε ταχεία επέκταση.
Παρά την ανθεκτικότητά της, η αγορά των φωτοβολταϊκών του 2024 αντιμετώπισε πολλά προβλήματα συμφόρησης που περιόρισαν την ανάπτυξη. Οι βασικές προκλήσεις αφορούσαν περιορισμούς χωρητικότητας δικτύου και διακυμάνσεις της καταναλωτικής ζήτησης λόγω της πτώσης των τιμών της ενέργειας και του υψηλού πληθωρισμού. Οι διακοπές στην προμήθεια φωτοβολταϊκών εξαρτημάτων επηρέασαν περαιτέρω το τμήμα ηλιακών στις στέγες, περιορίζοντας την ανάπτυξη και περιπλέκοντας τη διαχείριση αποθεμάτων για τους εγκαταστάτες.
Σύμφωνα με την έρευνα PV InstallerMonitor της EUPD Research, το 22% των ερωτηθέντων Γερμανών εγκαταστατών ανέφερε σημαντικές καθυστερήσεις στις αποστολές φορτίων. . Για να μετριαστούν αυτές οι προκλήσεις, οι εγκαταστάτες σε όλη την Ευρώπη διέθεσαν μεγαλύτερο μερίδιο φωτοβολταϊκών μονάδων για σκοπούς αποθήκευσης, με κατά μέσο όρο 23% να αγοράζονται για απόθεμα. Αυτή η προσέγγιση μπορεί μεν να αντιμετωπίζει τις αβεβαιότητες της εφοδιαστικής αλυσίδας, εκθέτει όμως τις εταιρείες σε κινδύνους όπως η υποτίμηση των αποθεμάτων, με πιθανές οικονομικές επιπτώσεις.
Για το 2025, η EUPD Research προβλέπει επιστροφή σε διψήφιο ποσοστό αύξησης, με τις εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών να αναμένεται να αυξηθούν κατά περίπου 10% σε σύγκριση με το 2024. Προσαρμογές πολιτικής, επενδύσεις σε υποδομές δικτύου και απλοποιημένες διαδικασίες αδειοδότησης αναμένεται να αντιμετωπίσουν τις υπάρχουσες προκλήσεις και να δημιουργήσουν μία πιο σταθερή τροχιά για την αγορά φωτοβολταϊκών στην ΕΕ.
Φορτία από την Κίνα
Κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2024, οι χώρες της ΕΕ εισήγαγαν περίπου 83 GW φωτοβολταϊκών μονάδων από την Κίνα, με τις συνολικές εισαγωγές να εκτιμάται ότι έφθασαν να περίπου στα 100 GW στο τέλος του έτους.
Η κατάσταση υπερπροσφοράς που υπήρχε στα τέλη του 2023 και στις αρχές του 2024, άλλαξε στη συνέχεια , μαζί με τη δυναμική της αγοράς. Το επίπεδο των αποθεμάτων, που αντιπροσωπεύει το 25-30% της ετήσιας εγκατεστημένης χωρητικότητας και συνήθως διατηρείται για να αντιμετωπιστούν διακοπές στην αλυσίδα εφοδιασμού, έχει ομαλοποιηθεί αν και παραμένει σε σχετικά υψηλά επίπεδα.
Όσον αφορά το μέλλον όμως, διάφοροι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τη ροή κινεζικών φωτοβολταϊκών μονάδων στην ΕΕ. Οι αλλαγές στις εμπορικές πολιτικές των ΗΠΑ μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσαν να φέρουν σημαντικές αλλαγές τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, δυνητικά ανακατευθύνοντας τις κινεζικές εξαγωγές. Επιπλέον, το αυξανόμενο κόστος πρώτων υλών και οι πολιτικές της κινεζικής κυβέρνησης που στοχεύουν στη σταθεροποίηση των εγχώριων αγορών ενδέχεται να περιορίσουν την παραγωγή ή τις εξαγωγές, οδηγώντας δυνητικά σε μια πιο ισορροπημένη παγκόσμια δυναμική προσφοράς-ζήτησης.
Επιπλέον, σημαντικό μέρος της κινεζικής παραγωγής απορροφάται και στο εσωτερικό. Η Κίνα εγκατέστησε μια εντυπωσιακή ισχύ 234 GW Φ/Β το 2023 και το 2024 οι νέες εγκαταστάσεις αναμενόταν να φθάσουν σε περίπου 257 GW. Η ισχυρή εγχώρια ζήτηση βοηθά στην εξισορρόπηση των όγκων των εξαγωγών, δυνητικά μετριάζοντας τον αντίκτυπο των διακυμάνσεων στις διεθνείς αγορές.
Τάσεις τιμών και πτώση κόστους
Οι επιθετικές στρατηγικές τιμολόγησης από τους Κινέζους κατασκευαστές οδήγησαν τις τιμές των ηλιακών μονάδων σε χαμηλά επίπεδα ρεκόρ το 2024. Ενώ αυτές οι μειωμένες τιμές ωφελούν σημαντικά τους εγκαταστάτες έργων και τους τελικούς χρήστες, μειώνοντας το κόστος, ταυτόχρονα ασκούν σημαντικές πιέσεις στους προμηθευτές, εγείροντας ανησυχίες για τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του κλάδου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Price and Inventory Tracker της EUPD, η μέση τιμή κρυσταλλικών μονάδων υψηλής απόδοσης το τέταρτο τρίμηνο του 2024 μειώθηκε απότομα σε περίπου €0,20/W, καταγράφοντας πτώση 31,8% από τα 0,30 €/W του 4ο τριμήνου 2023. Επίσης, η τιμή για τις τυπικές κρυσταλλικές μονάδες έπεσε από €0,25/W το 4ο τρίμηνο του 2023 σε €0,22/W το 4ο τρίμηνο του 2024, μείωση 13,7%.
Η ταχεία πτώση των τιμών έχει αναδιαμορφώσει τη δυναμική της παγκόσμιας αγοράς, έχει εντείνει τον ανταγωνισμό και έχει δημιουργήσει οικονομικές δυσκολίες για τους κατασκευαστές σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Στη Γερμανία, πχ, παρατηρήθηκε σημαντική αλλαγή στο μερίδιο αγοράς των μονάδων το 2024: το μερίδιο των τυπικών μονάδων μειώθηκε από 79% σε 26%, ενώ το μερίδιο των μονάδων υψηλής απόδοσης αυξήθηκε από 17% σε 74%.
Πρόκειται για σημαντικές αλλαγές, που χαρακτηρίζονται από πτώση των τιμών, εξελισσόμενη τεχνολογία και μεταβαλλόμενα μερίδια αγοράς
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν επηρεαστεί σοβαρά από τις εξελίξεις των τιμών. Ανίκανες να ανταγωνιστούν τις μονάδες χαμηλού κόστους της Κίνας, πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες αναγκάστηκαν να διακόψουν τη λειτουργία τους. Οι Κινέζοι κατασκευαστές, ενισχυμένοι από τις τεράστιες παραγωγικές ικανότητες και τις κρατικές επιδοτήσεις, συνεχίζουν να κυριαρχούν στην αγορά.
‘Ομως για τους ευρωπαίους κατασκευαστές, οι νέες συνθήκες καθιστούν όλο και πιο δύσκολη την κερδοφορία. Η Solarwatt, ένας μεγάλος Ευρωπαίος κατασκευαστής, έκλεισε το εργοστάσιο παραγωγής μονάδων ισχύος 300 MW τον Αύγουστο του 2024, ενώ η Meyer Burger Technology σταμάτησε εντελώς την παραγωγή ηλιακών μονάδων στη Γερμανία. Ακόμη και οι Κινέζοι κατασκευαστές έχουν αισθανθεί την πίεση: Πολλές μικρές εταιρίες χρεοκοπούν γιατί δεν μπορούν να ανταγωνιστούν τους μεγάλους παίκτες στον πόλεμο τιμών. Αλλά και οι μεγάλοι οίκοι της Κίνας αντιμετωπίζουν προβλήματα. Η JinkoSolar, κορυφαίος Κινέζος κατασκευαστής, ανέφερε μείωση εσόδων κατά 23%, ενώ απώλειες είχαν οι Longi Green Technology, Tongwei, Trina Solar και JA Solar από τρίμηνο σε τρίμηνο. Σχεδόν όλοι οι γίγαντες κατασκευής φωτοβολταϊκών αντιμετώπισαν οικονομική δυσπραγία μεταξύ του 1ου και του 3ου τριμήνου του 2024, με το 2025 να προμηνύεται μία δύσκολη χρονιά.
