Xωρίς άμεσα μέτρα για τη μείωση του ενεργειακού κόστους οι νέες δράσεις της Κομισιόν
Στους εθνικούς προϋπολογισμούς των χωρών- μελών μεταφέρει ουσιαστικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το κόστος για την ελάφρυνση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά μέσω του Σχεδίου για την Προσιτή Ενέργεια που ανακοίνωσε χθες, καθώς επιμένει στο αφήγημα ότι η περαιτέρω διείσδυση των ΑΠΕ θα μειώσει κάποια στιγμή στο μέλλον τις τιμές του ηλεκτρισμού.
Πρόκειται για τα πρώτα σχόλια της βιομηχανίας σχετικά με τις ανακοινώσεις της Κομισιόν, οι οποίες εκτός από το Σχέδιο για την Προσιτή Ενέργεια, περιελάμβαναν ένα μέρος της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industry Deal), καθώς και τις προτάσεις «Omnibus» για την απλούστευση των κανόνων της ΕΕ.
“Το Σχέδιο δεν περιλαμβάνει μέτρα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν άμεση μείωση των τιμών της ενέργειας” ήταν η πρώτη αντίδραση στελεχών της επιχειρηματικής κοινότητας, συμπληρώνοντας ότι η Επιτροπή εμμένει στο αφήγημα ότι η διασφάλιση προσιτής ενέργειας μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την επιτάχυνση των επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια και σε υποδομές σε συνδυασμό με την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης της αγοράς ενέργειας της ΕΕ.
Αυτό που ουσιαστικά προτείνεται είναι τα κράτη μέλη να μειώσουν τους φόρους ηλεκτρικής ενέργειας και τα τέλη δικτύου, κινήσεις όμως που σχετίζονται με τα δημοσιονομικά και την οικονομική κατάσταση κάθε χώρας και μπορεί να διευρύνουν τις ανισότητες.
Σε σχέση με το προσχέδιο για την Προσιτή Ενέργεια, που είχε διαρρεύσει και δημοσιευτεί προ ημερών, οι αλλαγές στο κείμενο που ανακοινώθηκε χθες είναι περιορισμένες. Οι κυριότερες αφορούν στα εξής:
– To σχέδιο είναι πιο ουδέτερο τεχνολογικά όσον αφορά στις μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρισμού ( ΡΡΑ) , καθώς αναφέρει ότι η προώθηση των PPA θα γίνει με τεχνολογικά ουδέτερο τρόπο και αναφέρεται στη δράση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τη χορήγηση εγγυήσεων στις επιχειρήσεις για τη σύναψη PPA με το αρχικό ποσό των 500 εκατ. ευρώ
– Η Επιτροπή πρόσθεσε στο τελικό έγγραφο τη δέσμευση να δημοσιεύσει το δεύτερο τρίμηνο του 2025 μια καθοδήγηση για να εξηγήσει σε στοχευμένες περιπτώσεις και όπου χρειάζεται, πώς τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τον εθνικό προϋπολογισμό τους για να μειώσουν τις χρεώσεις των δικτύων, προκειμένου να καλυφθεί το πρόσθετο κόστος που προέρχεται από μέτρα για το πρασίνισμα της βιομηχανίας και την ολοκλήρωση της αγοράς.
– Στο τελικό Σχέδιο Δράσης για Προσιτή Ενέργεια μεταφέρθηκε η αναφορά που υπήρχε αρχικά στο προσχέδιο για την Καθαρή Βιομηχανία, περί της βούλησης της Επιτροπής να αναζητήσει τις απόψεις των κρατών μελών για ένα εργαλείο “καθαρής” ευελιξίας, που θα βασίζεται στη δέσμευση της βιομηχανίας να καταναλώνει καθαρή ηλεκτρική ενέργεια μέσω των ΡΡΑ. Και στη νέα της μορφή η σχετική αναφορά παραμένει ασαφής, καθώς δεν συνοδεύεται από πιο συγκεκριμένα μέτρα
Αναλυτικότερα τα διάφορα επιμέρους μέτρα έχουν ως εξής:
Δίκτυα
Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει καθοδήγηση το 2ο τρίμηνο του 2025 για να εξηγήσει πώς, όπου χρειάζεται σε στοχευμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τον κρατικό προϋπολογισμό για να μειώσουν τα τέλη δικτύου για να καλύψουν το πρόσθετο κόστος που προκύπτει από μέτρα για την επιτάχυνση της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και την ολοκλήρωση της αγοράς, ιδίως σε έργα όπως οι διασυνδέσεις, οι σημαντικές αναβαθμίσεις δικτύων και οι υποδομές σύνδεσης υπεράκτιου δικτύου με βάση τους κανόνες για τις Κρατικές Ενισχύσεις και τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού. Για παράδειγμα, ο κρατικός προϋπολογισμός θα μπορεί έτσι να επιτρέψει ταχύτερη απόσβεση για τις επενδύσεις στα δίκτυα , αποφεύγοντας παράλληλα τις αυξήσεις των τιμών για τους καταναλωτές.
Παραμένει πάντως ασαφές σε ποιες ακριβώς περιπτώσεις θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί το μέτρο, το οποίο αφενός δεν θα είναι δεσμευτικό για όλες τις χώρες, αφού αφορά σε καθοδήγηση και αφετέρου θα εξαρτηθεί από τη δημοσιονομική κατάσταση κάθε χώρας και τις αντοχές του προϋπολογισμού της, πώς και αν θα το χρησιμοποιήσει.
Επίσης, ως μέρος της δράσης για την επέκταση των δικτύων, η ΕΤΕπ θα εισάγει ένα «πακέτο κατασκευής δικτύων» για την ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού, στο πρότυπο του “πακέτου για τις Ανεμογεννήτριες”, που είχε παρουσιάσει προ μηνών. Το πρόγραμμα θα προσφέρει αντεγγυήσεις στους κατασκευαστές εξαρτημάτων δικτύου, ξεκινώντας ενδεικτικά με το ποσό των 1,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, τουλάχιστον
Φορολογία
Η σύσταση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο αποτελεσματικής μείωσης των επιπέδων φορολογίας στην ηλεκτρική ενέργεια θα υποβληθεί το τέταρτο τρίμηνο του 2025
PPAs
Mε το ενδεικτικό ποσό των 500 εκατ. ευρώ θα ξεκινήσει το πιλοτικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για την παροχή εγγυήσεων στις επιχειρήσεις προκειμένου να συνάψουν μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας (ΡΡΑ).
Το πρόγραμμα αναμένεται να τρέξει το 2ο τρίμηνο του έτους και η προώθηση των ΡΡΑ συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών ΡΡΑ, θα γίνει με τεχνολογικά ουδέτερο τρόπο.
Οι εγγυήσεις της ΕΤΕπ επικεντρώνονται στην μείωση του κινδύνου για τα αντισυμβαλλόμενα μέρη, δεν εγγυώνται όμως και τη μείωση του κόστους, όπως θα επιθυμούσαν οι βιομηχανίες
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι εντός τους τετάρτου τριμήνου του 2025 η Κομισιόν θα ανακοινώσει καθοδήγηση προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον συνδυασμό των CfD (Συμβόλαια για τη Διαφορά) και των PPA. Το πεδίο εφαρμογής της καθοδήγησης, όπως αναφέρει το Σχέδιο για την Προσιτή Ενέργεια επεκτείνεται στον «σχεδιασμό αποτελεσματικών συμβάσεων για διαφορά, συμπεριλαμβανομένου του συνδυασμού τους με PPAs». Πρόκειτα για ένα μέτρο που αξιολογείται θετικά από τη βιομηχανία, η οποία έχει ζητήσει τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπής για τα CfDs, για να προληφθούν τυχόν στρεβλώσεις στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Ευελιξία
Η Επιτροπή θα αναζητήσει τις απόψεις των κρατών μελών για ένα εργαλείο “καθαρής” ευελιξίας που θα βασίζεται στη δέσμευση της βιομηχανίας μέσω ΡΡΑ να καταναλώνει νέα καθαρή ηλεκτρική ενέργεια. Στόχος είναι αυτό το εργαλείο να σχεδιαστεί με τρόπο που να περιορίζει επαρκώς τους κινδύνους στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και των επιδοτήσεων στην ενιαία αγορά, όπως απαιτείται από τους κανόνες για τις Κρατικές Ενισχύσεις.
