Μέση Ανατολή: Φόβοι για ενεργειακή κρίση

Μέση Ανατολή: Φόβοι για ενεργειακή κρίση

Με έντονη ανησυχία παρακολουθεί η διεθνής κοινότητα τις εξελίξεις στο μέτωπο Ισραήλ – Ιράν, καθώς οι  επιθέσεις και από τις δύο πλευρές κλιμακώθηκαν το Σαββατοκύριακο, ενώ ο φόβος για μία νέα ενεργειακή κρίση είναι εμφανής, μετά την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου πάνω από 7% την Παρασκευή, με  την προσοχή να στρέφεται πλέον  στο άνοιγμα των αγορών σήμερα το πρωί.

Όσο διαρκεί η νέα αυτή κρίση στη Μέση Ανατολή, οι εξαγωγές πετρελαίου από την περιοχή  μπορεί να διαταραχθούν σοβαρά, ιδιαίτερα αν διακοπεί η διέλευση ή υπάρξει πρόβλημα στα Στενά του Ορμούζ,  ενώ είναι αμφίβολο κατά πόσο μπορούν άλλες χώρες να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή τους για να καλύψουν τη ζήτηση, καθώς η Δύση μπορεί να έχει επιβάλει εμπάργκο στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου, όμως το Ιράν συνέχιζε να πουλά σε άλλες αγορές, πέραν της εσωτερικής του κατανάλωσης.

Η ελληνική αγορά μοιάζει προς το παρόν καλυμμένη από τα δύο διυλιστήρια της  HelleniQ Energy  και της Motor Oil. Ας σημειωθεί ότι καμία από τις δύο εταιρίες δεν εισάγει αργό από το Ιράν. Ωστόσο,  οι τιμές της αμόλυβδης βενζίνης δεν αποκλείεται να αυξηθούν, σκαρφαλώνοντας σύντομα κοντά στα 1,80 ευρώ/λίτρο από 1,737 ευρώ/λίτρο που ήταν η μέση τιμή στα  πρατήρια την Παρασκευή (13/6).

Σε συνέντευξη στον Αντ1 χθες ο υπουργός Περιβάλλοντος- Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε ότι κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθεί αυτή η κρίση, τονίζοντας ότι “η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη έχει αποδείξει την ικανότητα να διαχειρίζεται κρίσεις με τρόπο που διατηρεί την κοινωνική συνοχή». Πρόσθεσε ότι η η ενεργειακή αυτάρκεια και αυτονομία είναι κρίσιμες για κάθε χώρα και ειδικότερα για την Ελλάδα, καθώς και ότι το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διακινείται από τα στενά του Ορμούζ, επισημαίνοντας ότι η  νέα αυτή κρίση αποδεικνύει τη σημασία που έχει για κάθε χώρα να διαθέτει διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα και να μην στηρίζεται μόνο σε πετρέλαιο ή σε φυσικό αέριο.

Εξ αιτίας της κατάστασης η Energean σταμάτησε την παραγωγή της από τα  offshore ισραηλινά κοιτάσματα αερίου , ενώ η Αίγυπτος ήδη έλαβε μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης στις βιομηχανίες της, λόγω των διακοπών στην εισαγωγές φυσικού αερίου, του οποίου επίσης οι τιμές αυξήθηκαν. Το συμβόλαιο TTF για τις παραδόσεις Ιουλίου έκλεισε την Παρασκευή (13/6) στα 35,57 ευρώ/MWh, καταγράφοντας αύξηση 3,2%

Την ίδια ημέρα, που ήταν και η πρώτη ημέρα της επίθεσης, το πετρέλαιο Brent έκανε ένα άλμα της τάξης του 13% κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, φθάνοντας ως τα 78,50 δολ/βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο από τις 27 Ιανουαρίου για να κλείσει τελικά  κατά 7,02% υψηλότερα στα  74,23 δολ/βαρέλι. Ανάλογη εικόνα παρουσίασε και το αμερικανικό πετρέλαιο αναφοράς, το WTI, το οποίο μετά από μία άνοδο  άνω του 14%, που το έφερε στα 77,62 δολ/βαρέλι, -το υψηλότερο επίπεδο από τις 21 Ιανουαρίου- τελικώς έκλεισε στα 72,98 δολ/βαρέλι (+7,62%). Πρόκειται για τις υψηλότερες ενδοημερήσιες διακυμάνσεις που έχουν παρουσιάσει το Brent και το WTI από το 2022, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία

Το Ιράν, του οποίου πυρηνικές αλλά και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις έχουν γίνει στόχος του Ισραήλ παράγει σήμερα περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (bpd) και εξάγει πάνω από 2 εκατομμύρια bpd πετρελαίου και καυσίμων.  Σύμφωνα με αναλυτές, η  πλεονάζουσα δυναμικότητα παραγωγής των χωρών του  ΟΠΕΚ και των συμμάχων του (ΟPEC+), , συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, για την άντληση περισσότερου πετρελαίου προκειμένου να αντισταθμιστούν τυχόν διαταραχές είναι περίπου ισοδύναμη με την παραγωγή του Ιράν. To ερώτημα είναι πόσο γρήγορα μπορεί αυτή η “νέα” παραγωγή να βγεί στις αγορές, αν τελικώς χρειαστεί, καθώς μέχρι χθες, η μόνη χώρα που είχε αυξήσει την παραγωγή της ήταν η Σαουδική Αραβία.

Το άλλο μεγάλο ερώτημα είναι αν και κατά πόσον οι  τελευταίες εξελίξεις μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ,, καθώς τόσο η Σαουδική Αραβία, όπως και το Κουβέιτ, το Ιράκ, το Ιράν και άλλες χώρες της περιοχής χρησιμοποιούν αυτή τη διαδρομή για τις εξαγωγές τους.

Περίπου το 1/5  της συνολικής παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου περνάει από τα στενά του Ορμοζ, που αντιστοιχεί σε  18 έως 19 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (bpd) πετρελαίου, συμπυκνωμάτων και καυσίμων.

Μέσα στο Σαββατοκύριακο το Ιράν εξαπέλυσε πυραύλους κατά του Ισραήλ που έπληξαν ένα διυλιστήριο και  πολυκατοικία στο Τελ Αβίβ, το οποίο απάντησε με βομβαρδισμούς σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Οι  διπλωματικές κινήσεις μέχρι στιγμής δεν έχουν αποδώσει Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε για μία συμφωνία και διακοπή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ενώ είχε συνομιλία  για την κατάσταση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πουτιν, που είναι σύμμαχος του Ιράν και τον εμίρη του Κατάρ, ο οποίος έχει άμεση επικοινωνία με τον πρόεδρο του Ιράν. Εν τω μεταξύ, οι ηγέτες των χωρών του G-7 αναχώρησαν για τον Καναδά, όπου χθες επρόκειτο να ξεκινήσει η σύνοδος κορυφής , με πρώτο πλέον θέμα στην ατζέντα την αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών  μεταξύ Ισραήλ-Ιράν.