Το γεωπολιτικό ρίσκο εμποδίζει τον GSI
Οι αντιδράσεις της Τουρκίας στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας- Κύπρου, το Great Sea Interconnector (GSI) και το γεωπολιτικό ρίσκο είναι αυτά που ουσιαστικά παρεμποδίζον την υλοποίηση του έργου, παρότι συχνά οι όποιες καθυστερήσεις αποδίδονται στις διαφωνίες Ελλάδας- Κύπρου για το οικονομικό κόστος.
Στο πλαίσιο αυτό, κυπριακές πηγές εκτιμούν ότι πρώτα πρέπει να δοθούν λύσεις σε διπλωματικό επίπεδο και στη συνέχεια να ακολουθήσουν οι όποιες συζητήσεις μεταξύ των δύο χωρών για το ίδιο το έργο, το οποίο στην πλήρη ανάπτυξη του προβλέπει τη διασύνδεση και με το Ισραήλ.
Παρότι ο GSI χρηματοδοτείται από την ΕΕ και έχει χαρακτηριστεί ως έργο PSI, μέχρι σήμερα οι Βρυξέλλες δεν έχουν παρέμβει ουσιαστικά για να διασφαλίσουν την ομαλή πορεία της διασύνδεσης, για την οποία οι έρευνες χάραξης της όδευσης του καλωδίου “παγώνουν”, κάθε φορά που το ερευνητικό σκάφος απομακρύνεται από τις ελληνικές ακτές, λόγω των αντιδράσεων της Τουρκίας.
Στην Κύπρο φαίνεται ότι έχει τεθεί στο τραπέζι η ιδέα ότι ίσως να πρέπει να γίνει κάποια «παύση» στο έργο για να αντιμετωπιστεί το γεωπολιτικό, πρόβλημα, που είναι και το μείζον.
Οι δύο χώρες έχουν υπογράψει για το καλώδιο Μνημόνιο Συνεργασίας από τον περασμένο Σεπτέμβριο και η Κύπρος, η οποία ακόμα δεν έχει ξεκινήσει να πληρώνει τα ποσά που της αντιστοιχούν, τονίζει ότι θα τηρήσει όλες τις δεσμεύσεις της. Με βάση τις συμφωνίες που έχουν γίνει, στις αρχές του 2026 η Κύπρος θα πρέπει να εκταμιεύσει τα πρώτα 25 εκατ. Ευρώ, που αντιστοιχούν στη συμμετοχή των Κυπρίων καταναλωτών για το πρώτο από τα πέντε χρόνια κατασκευής του καλωδίου. Τα ποσά αυτά, μέχρι το σύνολο των 125 εκατ. Ευρώ, θα καλυφθούν από το κυπριακό δημόσιο, μέσω των εσόδων από την πώληση δικαιωμάτων ρύπων.
Αξίζει να αναφερθεί ότι ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, μιλώντας χθες στο περιθώριο της Ετήσιας Γενικής Συνέλευσης του Παγκύπριου Συνδέσμου Ξενοδόχων, ανέφερε ότι «Θα ισχύσουν οι ειλημμένες αποφάσεις της κυβέρνησης για την ηλεκτρική διασύνδεση δίχως επιβάρυνση για τους καταναλωτές».
Στην Ελλάδα πάντως, οι καταναλωτές θα αρχίσουν να πληρώνουν για το καλώδιο από τα τέλη Αυγούστου ή από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Η ΡΑΑΕΥ έλαβε ήδη την απόφαση για αύξηση των τελών χρήσης του δικτύου μεταφοράς προκειμένου να καλυφθεί το κόστος του έργου, συνολικά 7,1 εκατ ευρώ ως το τέλος του 2025. Πρόκειται για χρήματα που θα αποδωθούν στον ΑΔΜΗΕ, που “τρέχει” το έργο, έναντι δαπανών που έχει ήδη κάνει. Το σχετικό ποσό θα ενσωματωθεί στους λογαριασμούς του ρεύματος..
Πρόσφατα, ο ΑΔΜΗΕ παρουσίασε στις αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου (ΡΑΕΚ) και Ισραήλ (PUA), τις βασικές αρχές της μελέτης κόστους -οφέλους για το δεύτερο τμήμα του καλωδίου, που αφορά στη διασύνδεση της Κύπρου με το Ισραήλ.
Η μελέτη εκπονήθηκε από την εταιρεία Exergia σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ). Μέχρι το τέλος Ιουλίου, ο ΑΔΜΗΕ θα υποβάλει πλήρη φάκελο στις Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών με το επίσημο αίτημα επένδυσης (investment request), προκειμένου να εκδώσουν κοινή απόφαση για το CBCA (Cross-Border Cost Allocation), που αφορά στον επιμερισμό του κόστους μεταξύ των κρατών και τη διασφάλιση του εσόδου του έργου.
