Νομοσχέδιο για την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα
Tη δυνατότητα θέσπισης καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων για τους φορείς ανάπτυξης και εκμετάλλευσης των υποδομών αποθήκευσης και μεταφοράς διοξειδίου του άνθρακα, προβλέπει μεταξύ άλλων το νομοσχέδιο για το CCS, τις μονάδες δέσμευσης και αποθήκευσης CO2, που ανακοίνωσε το υπουργείο Περιβάλλοντος- Ενέργειας.
Πρόκειται για το πρώτο βήμα για τη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για το CCS, που έρχεται μάλιστα με αρκετή καθυστέρηση, δεδομένου ότι ήδη έχει κτυπήσει καμπανάκι, καθώς κινδυνεύουν να χαθούν τα 150 εκατ. Ευρώ που έχουν δεσμευτεί από το Ταμείο Ανάκαμψης για την αποθήκευση CO2 στο εξαντλημένο κοίτασμα του Πρίνου, αν δεν ολοκληρωθούν οι νομοθετικές διαδικασίες ως το τέλος Νοεμβρίου.
Για το έργο, που προωθεί η εταιρία EnEarth της Energean, πρόσφατα εγκρίθηκαν και οι περιβαλλοντικοί όροι.
Η δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο αποθήκευσης του άνθρακα ολοκληρώνεται στις 19 Νοεμβρίου. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι πολλά επιμέρους θέματα για την εφαρμογή του παραπέμπονται σε υπουργικές αποφάσεις, καθώς προβλέπεται η έκδοση 14 υπουργικών αποφάσεων.
Αναλυτικότερα το σχέδιο νόμου εισάγει σύστημα αδειοδότησης, εποπτείας και οικονομικής ευθύνης των φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αποθήκευσης άνθρακα. Καθορίζει τους όρους, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις όλων των εμπλεκόμενων μερών. Η άδεια αποθήκευσης CO 2 θα έχει διάρκεια 20 έως 25 έτη, με δυνατότητα ανανέωσης ανά πενταετία. Όσον αφορά στην εξερεύνηση, ο φορέας που έχει πραγματοποιήσει την αρχική έρευνα σε έναν δυνητικό τόπο αποθήκευσης αποκτά προτεραιότητα για τη λήψη της άδειας, υπό την προϋπόθεση ότι έχει τηρήσει πλήρως τους όρους της εξερεύνησης και έχει καταθέσει τα απαιτούμενα στοιχεία. Αν οι όροι δεν πληρούνται, η προτεραιότητα χάνεται και η άδεια μπορεί να προκηρυχθεί μέσω διεθνούς διαγωνισμού.
Επιπλέον, το Υπουργείο Περιβάλλοντος-Ενέργειας οφείλει να αποφανθεί εντός 12 μηνών από την υποβολή της αίτησης για την άδεια αποθήκευσης, εξετάζοντας όχι μόνο τα δικαιολογητικά, αλλά και τη χρηματοοικονομική επάρκεια, την τεχνική καταλληλότητα και την εξειδίκευση του προσωπικού του αιτούντος φορέα.
Προκειμένου να καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό για την κατασκευή και λειτουργία των δικτύων μεταφοράς και των τόπων αποθήκευσης, είναι δυνατό να θεσπιστεί καθεστώς κρατικών ενισχύσεων για τους φορείς εκμετάλλευσης των υποδομών αυτών. Σε περίπτωση υπεραντιστάθμισης, προβλέπεται μηχανισμός επιστροφής (clawback) της διαφοράς στο Δημόσιο.
Οι τόποι αποθήκευσης είναι ανοιχτοί σε χρήστες με βάση κανόνες αμεροληψίας και διαφάνειας και πιο συγκεκριμένα:
Ρυθμιζόμενη πρόσβαση, βάσει του Κώδικα Κατανομής Χωρητικότητας:
Η κατανομή διενεργείται σε τιμή αναφοράς που βασίζεται στο μεσοσταθμικό κόστος κεφαλαίου (WACC) του τόπου αποθήκευσης, αφού ληφθεί υπόψη το κεφαλαιουχικό και λειτουργικό κόστος της υποδομής. Οι συμβάσεις που προκύπτουν από αυτές τις διαδικασίες έχουν ελάχιστη διάρκεια 15 ετών.
Διεθνείς διαγωνιστικές διαδικασίες για την υπόλοιπη χωρητικότητα, μέσω συμβάσεων διάρκειας τουλάχιστον 5 ετών:
Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι ο τόπος αποθήκευσης διαθέτει μεγαλύτερη χωρητικότητα και δυνατότητα έγχυσης CO₂ από αυτήν που αναφέρεται στην αρχική αίτηση, το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας μπορεί, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας αρχής CCS, να ζητήσει από τον φορέα εξερεύνησης την υποβολή αναθεωρημένων μελετών εντός συγκεκριμένης προθεσμίας.
Πρόβλεψη υπάρχει επίσης και για τη διασυνοριακή μεταφορά δεσμευμένου CO2, δεδομένου ότι ο Πρίνος μπορεί να μην επαρκεί για να καλύψει το σύνολο των εκπομπών CO 2 και ένα μέρος να πρέπει να κατευθυνθεί σε άλλες υποδομές, όπως η αποθήκη άνθρακα στη Ραβέννα, της Ιταλίας. Στο πλαίσιο αυτό υπάρχει αναφορά στη «διασυνοριακή συνεργασία» μεταξύ κρατών-μελών της ΕΕ αλλά και με «τρίτες συνεργαζόμενες χώρες». Επιπρόσθετα, το νομοσχέδιο προβλέπει την ενίσχυση χρηστών δικτύων μεταφοράς και εγκαταστάσεων αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, προκρίνοντας τα συμβόλαια επί της διαφοράς (Carbon Contracts for Difference – CCfD).
Σύμφωνα με το άρθρο 37 του νομοσχεδίου:
Προκειμένου να καλυφθεί εν μέρει ο κίνδυνος των παραγωγών εκπομπών CO2 από τη διακύμανση των τιμών δικαιωμάτων εκπομπής CO2, με βάση το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU Emissions Trading System – ETS) δύναται να θεσπίζεται καθεστώς κρατικών ενισχύσεων υπό τη μορφή χρηματοοικονομικού μηχανισμού συμβολαίων επί της διαφοράς άνθρακα (Carbon Contracts for Difference – CCfD).
Ο μηχανισμός δύναται να προβλέπει ότι, εάν η τιμή της αγοράς για τα δικαιώματα εκπομπών άνθρακα σύμφωνα με το «EU ETS» υπολείπεται από τη σταθερή τιμή, ο δικαιούχος αποζημιώνεται για μέρος της διαφοράς, υπό όρους και προϋποθέσεις. Αν η τιμή αυτή υπερβαίνει τη σταθερή τιμή, ο δικαιούχος επιστρέφει μέρος της διαφοράς στο Δημόσιο. Το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων τίθεται σε ισχύ μετά από την έγκρισή του από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 108 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
