Οι καθυστερήσεις στην RED III, απειλούν με παραπομπή την Ελλάδα

Οι καθυστερήσεις στην RED III, απειλούν με παραπομπή την Ελλάδα

Oι καθυστερήσεις στην ενσωμάτωση της οδηγίας RED III, της αναθεωρημένης οδηγίας της ΕΕ για την επιτάχυνση των ΑΠΕ με απλοποίηση της αδειοδοτικής διαδικασίας απειλούν να στείλουν για άλλη μία φορά την Ελλάδα στο ευρωπαϊκό δικαστήριο.

Χθες, η Κομισιόν έκανε την πρώτη κρούση, στέλνοντας αιτιολογημένη γνώμη στην Ελλάδα και δίνοντας περιθώριο δύο μηνών για την ενσωμάτωση της οδηγίας στο ελληνικό δίκαιο. Βάσει των αρχικών προθεσμιών η RED III θα έπρεπε να είχε περάσει στο ελληνικό δίκαιο ως τις 21 Μαίου 2025. Η αιτιολογημένη γνώμη είναι το πρώτο βήμα στη διαδικασία για την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Η χώρα μας δεν είναι η μόνη που έχει καθυστηρήσει στην υιοθέτηση της οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413 για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Ανάλογη προειδοποίηση δέχθηκαν η Γαλλία, η Ιταλία, η Κύπρος, η Ουγγαρία, η Μάλτα, η Πολωνία και η Πορτογαλία.

Τι προβλέπει όμως η οδηγία RED III ;

Πρόκειται και το επικαιροποιημένο και αρκετά φιλόδοξο πλαίσιο για την επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει αναθεωρημένους και δεσμευτικούς στόχους για τις ΑΠΕ, όπως :

• Συνολικός Στόχος ΕΕ: Καθιερώνεται   νομικά δεσμευτικός στόχος για το σύνολο της ΕΕ, ώστε το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές να ανέλθει τουλάχιστον στο 42,5% της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ενέργειας έως το 2030. Η οδηγία θέτει επίσης έναν πρόσθετο, φιλόδοξο  αλλά ενδεικτικό στόχο  για προσέγγιση του 45%.
• Τα κράτη μέλη οφείλουν να αναθεωρήσουν τα Εθνικά Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) ώστε να ευθυγραμμιστούν με αυτούς τους νέους, υψηλότερους στόχους.

.   Επιτάχυνση των Διαδικασιών Αδειοδότησης : Eισάγονται δεσμευτικές προθεσμίες για την αδειοδότηση των έργων, όπως :

α) Ανώτατα χρονικά όρια για την έκδοση όλων των αδειών. Για παράδειγμα:

• Δύο (2) έτη για νέα έργα σε “ζώνες επιτάχυνσης ΑΠΕ”.
• Τρία (3) έτη για νέα έργα εκτός αυτών των ζωνών.
• Ένα (1) έτος για την ανανέωση (repowering) υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
• β) Ζώνες Επιτάχυνσης ΑΠΕ (Renewables Acceleration Areas): Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να καθορίσουν συγκεκριμένες περιοχές, κατάλληλες για την ταχεία ανάπτυξη συγκεκριμένων τεχνολογιών (π.χ., αιολική ή ηλιακή ενέργεια), όπου οι διαδικασίες θα είναι ταχύτερες και οι περιβαλλοντικές εκτιμήσεις απλουστευμένες.
• γ) Τεκμήριο Υπέρ του Δημοσίου Συμφέροντος: Τα έργα ΑΠΕ και οι σχετικές υποδομές αποθήκευσης και δικτύων θεωρούνται πλέον υπέρτατου δημοσίου συμφέροντος. Αυτό επιτρέπει να υπερισχύουν έναντι ορισμένων περιβαλλοντικών ανησυχιών κατά την εξισορρόπηση των έννομων συμφερόντων (εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις).

Eιδικά για ορισμένες περιπτώσεις, η οδηγία προβλέπει ακόμα :

. Έργα “Repowering” (Ανανέωση/Αναβάθμιση)

Για την αντικατάσταση παλαιών σταθμών ΑΠΕ με νεότερους, πιο αποδοτικούς η   οδηγία απλοποιεί περαιτέρω τη διαδικασία καθώς συχνά απαλλάσσει αυτά τα έργα από την υποχρέωση διενέργειας πλήρους περιβαλλοντικής εκτίμησης, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αυξάνουν σημαντικά τον αντίκτυπο σε σύγκριση με την αρχική εγκατάσταση. Ο μέγιστος χρόνος για την αδειοδότηση είναι 12 μήνες.

– Εγκαταστάσεις Ηλιακής Ενέργειας Μικρής Κλίμακας

Οι μικρές εγκαταστάσεις, ιδίως αυτές που τοποθετούνται σε τεχνητές επιφάνειες (π.χ. στέγες κτιρίων, χώροι στάθμευσης), αντιμετωπίζονται πιο ευνοϊκά :

• Μέγιστη προθεσμία: 3 μήνες (για την αδειοδότηση του έργου, όχι απαραίτητα της σύνδεσης).
• Πεδίο εφαρμογής: Ηλιακές εγκαταστάσεις (φωτοβολταϊκά) ισχύος έως 50 kW. Για αυτές τις περιπτώσεις, η οδηγία εισάγει την έννοια της σιωπηρής συναίνεσης (δηλαδή, αν παρέλθει η προθεσμία χωρίς απάντηση, η άδεια θεωρείται εγκεκριμένη).

4. Εγκαταστάσεις Αντλιών Θερμότητας

Οι αντλίες θερμότητας, που θεωρούνται κρίσιμες για την απανθρακοποίηση της θέρμανσης και ψύξης, έχουν επίσης ταχύτερες διαδικασίες:

• Μέγιστη προθεσμία: 1 μήνας για μικρές αντλίες θερμότητας (ισχύος κάτω των 50 MW) και 3 μήνες για τις μεγαλύτερες.

Οι ταχύτερες προθεσμίες είναι δεσμευτικές για όλες τις χώρες.

3.    Υποχρεώσεις για τη βιομηχανία και άλλους βασικούς τομείς:

• Βιομηχανία: Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν μια ετήσια αύξηση της χρήσης ανανεώσιμης ενέργειας στη βιομηχανία κατά τουλάχιστον 1,6%. Επιπλέον, εισάγονται δεσμευτικοί στόχοι για τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης (RFNBOs), όπως το πράσινο υδρογόνο, τα οποία πρέπει να καλύπτουν το 42% του υδρογόνου που χρησιμοποιείται στην ευρωπαϊκή βιομηχανία μέχρι το 2030.
• Μεταφορές: Η οδηγία δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιλέξουν μεταξύ δύο στόχων: είτε μείωση της έντασης αερίων του θερμοκηπίου κατά 14,5% στον τομέα των μεταφορών μέσω της χρήσης ΑΠΕ, είτε επίτευξη μεριδίου ΑΠΕ 29% στην τελική κατανάλωση ενέργειας των μεταφορών.
• Θέρμανση και Ψύξη: Θεσπίζεται ένας ενδεικτικός στόχος για την αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ στον τομέα της θέρμανσης και ψύξης κατά 1,1 ποσοστιαία μονάδα ετησίως κατά μέσο όρο.

4. Βιωσιμότητα και Βιοενέργεια

Τα κριτήρια βιωσιμότητας και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου για τα βιοκαύσιμα, τα βιορευστά και τα καύσιμα βιομάζας ενισχύονται. Εισάγεται η  «αρχή της κλιμακωτής χρήσης της βιομάζας» (cascading use), δίνοντας προτεραιότητα σε εφαρμογές υλικών, όπου αυτό είναι αποδοτικότερο.