O Κάθετος διάδρομος στο επίκεντρο του ενεργειακού σχεδιασμού της Ευρώπης
Oι ραγδαίες ανακατάξεις στο ενεργειακό σκηνικό και η προοπτική διακοπής της εισαγωγής ρωσικού αερίου στην Ευρώπη άρχισαν, να αναδιατάσουν, έστω και στο παραπέντε, την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ, η οποία πλέον αρχίζει να συνηδειτοποιεί ότι πέρα από τις υποδομές πρέπει να εξασφαλίσει και επάρκεια προμήθειας φυσικού αερίου, πράγμα που φέρνει τον Κάθετο Διάδρομο στο επίκεντρο των νέων σχεδιασμσών.
Άλλωστε οι πρώτες χώρες που μπορεί να αντιμετωπίσουν στενότητα προμήθειας αερίου από την ολική διακοπή των ρωσικών εισαγωγών είναι χώρες της κεντρικής και της νοτιοανατολικής Ευρώπης που μέχρι σήμερα εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από το ρωσικό αέριο.
Δεν είναι τυχαία η τελευταία εκτίμηση του ENTSO-G, του ευρωπαϊκού φορέα των διαχειριστών αερίου: Σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια επαναπροσδιορίζεται, η ανάλυση του ευρωπαϊκού δικτύου διαχειριστών μεταφοράς φυσικού αερίου δεν περιορίζεται πλέον στην ανθεκτικότητα των υποδομών, αλλά επεκτείνεται στη διαθεσιμότητα εφοδιασμού και στη δυναμική της παγκόσμιας αγοράς υγροποιημένου αερίου (LNG).
Στην τελευταία του έκθεση ο ETSO-G δίνει προβλέψεις για τον χειμώνα 2025/2026 ,αξιολογώντας την ετοιμότητα του συστήματος και λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, όσο και τις πιθανές διαταραχές στις ροές από άλλες πηγές.
Η ΕΕ εισήλθε στον φετινό χειμώνα με επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στο 83%, χαμηλότερα από το 94% της προηγούμενης χρονιάς, ωστόσο εξακολουθεί να διαθέτει επαρκείς ποσότητες για την κάλυψη της ζήτησης. Ακόμη και σε περίπτωση πλήρους διακοπής των ροών μέσω του TurkStream, τα αποθέματα εκτιμάται ότι θα παραμείνουν άνω του 30% έως το τέλος της περιόδου θέρμανσης.
Ας σημειωθεί ότι μέσω TurkStream εφοδιάζεται με ρωσικό αέριο- αγωγού τόσο η Ελλάδα, όσο και αρκετές άλλες βαλκανικές χώρες.
Το κρίσιμο στοιχείο, κατά την ένθεση του ENTSO-G δεν είναι μόνο οι αποθήκες, αλλά η δυνατότητα συνεχούς αναπλήρωσής τους. Σήμερα, περίπου το 40% της ευρωπαϊκής ζήτησης φυσικού αερίου καλύπτεται από LNG, γεγονός που καθιστά τη διεθνή αγορά υγροποιημένου αερίου τον βασικό παράγοντα κινδύνου. Σε ένα σενάριο περιορισμένης διαθεσιμότητας LNG, τα αποθέματα θα μπορούσαν να εξαντληθούν πριν από το τέλος του χειμώνα, καθιστώντας αναγκαία τη λήψη μέτρων μείωσης της ζήτησης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής (ACER) υπογραμμίζει ότι η πραγματική πρόκληση δεν εντοπίζεται πλέον στις υποδομές —οι οποίες δεν αποτελούν το κύριο σημείο συμφόρησης— αλλά στη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας και στην ανθεκτικότητα της αγοράς απέναντι σε εξωγενείς κραδασμούς, αναγνωρίζοντας την εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από το φυσικό αέριο.
Συνιστά μάλιστα για το λόγο αυτό στον ENTSO- G να μετατοπίσει περαιτέρω την ανάλυσή του προς τη διαθεσιμότητα εφοδιασμού και τη δυναμική της αγοράς LNG. Προτείνει η αξιολόγηση της προσφοράς να βασίζεται όχι μόνο σε ιστορικούς μέσους όρους, αλλά και στην πραγματική ικανότητα επαναεριοποίησης της ΕΕ και στους παγκόσμιους όγκους LNG χωρίς δεσμευμένο προορισμό, όπως αποτυπώνονται στα σενάρια υψηλής διαθεσιμότητας.
Με άλλα λόγια, οι αρμόδιοι φορείς της ΕΕ προειδοποιούν ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν θα εξαρτηθεί μόνο από αγωγούς και τερματικούς σταθμούς, αλλά από τη θέση της ίδιας της Ευρώπης στον διεθνή ανταγωνισμό για φορτία LNG.
Τα νέα δεδομένα έχουν οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάζει ενεργά πλέον τους «δρόμους» μεταφοράς, τα αναγκαία έργα υποδομής και τις συμβάσεις προμήθειας, με έμφαση στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Εδώ και λίγες ημέρες βρέθηκε στη χώρα μας ο ειδικός απεσταλμένος της Κομισιόν, πρώην στέλεχος της Επιτροπής και τώρα σύμβουλος, ο Klaus-Dieter, στο πλαίσιο περιοδείας σε Αθήνα, Σόφια και Βουκουρέστι για να διερευνήσει τις δυνατότητες ενίσχυσης της διαμετακόμισης φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, καθώς και την αύξηση της δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου.
Δεδομένης και της έντονης αμερικανικής πίεσης να αρθούν τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο Κάθετος Διάδρομος, προκειμένου να μεταφερθεί απρόσκοπτα το αμερικανικό LNG στην περιοχή, ο κ. Borchardt συζήτησε στην Αθήνα τόσο τα ρυθμιστικά και τεχνικά προβλήματα του αγωγού, όσο και εναλλακτικές διαδρομές
Παράλληλα, συζητήθηκαν κίνητρα και εκπτώσεις για προϊόντα που κατευθύνονται προς την Ουκρανία, αν και η τρέχουσα ζήτηση εμφανίζεται περιορισμένη.
Οι επαφές του κ. Borchardt στην περιοχή πραγματοποιούνται με το βλέμμα στραμμένο στη συνάντηση που έχει συγκαλέσει η Ουάσιγκτον με τους υπουργούς Ενέργειας των 5 χωρών απ’ όπου διέρχεται ο Κάθετος Διάδρομος. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στην αμερικανική πρωτεύουσα στις 24 Φεβρουαρίου – κυκλοφορούν μάλιστα και φήμες ότι θα παραστεί και ο πρόεδρος Τραμπ. Θα συμμετάσχει και εκπρόσωπος της Κομισιόν, καθώς και ευρωπαϊκών και αμερικανικών φορέων χρηματοδότησης, ενώ θα βρίσκονται και εκπρόσωποι της Atlantic See, της εταιρίας που συνέστησαν πρόσφατα ο ΑΚΤΟR με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας για τη προμήθεια αμερικανικού LNG
Οι διεργασίες θα συνεχιστούν και στο διεθνές ενεργειακό φόρουμ CERAWeek στο Χιούστον, όπου αναμένεται να συζητηθούν περαιτέρω οι προοπτικές συνεργασίας και επενδύσεων.
