Κάθετος Διάδρομος: Κρίσιμες διαβουλεύσεις στην Ουάσιγκτον
Στην Ουάσιγκτον κτυπά η καρδιά του Κάθετου Διαδρόμου μεταφοράς φυσικού αερίου, καθώς, με πρωτοβουλία του υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ, πραγματοποιείται σήμερα η ευρεία συνάντηση των υπουργών Ενέργειας των 5 χωρών απ’ όπου διέρχεται, μία συνάντηση η οποία φιλοδοξεί να δώσει διεξόδους σε ρυθμιστικά, τεχνικά αλλά και χρηματοοικονομικά προβλήματα, που αντιμετωπίζει.
Ήδη στις ΗΠΑ βρίσκεται o υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου με το επιτελείο του, καθώς και αντιπροσωπεία του ΔΕΣΦΑ με επικεφαλής τη νέα διευθύνουσα σύμβουλο Μαρία Σφερούτσα. Μαζί με τους υπουργούς Ενέργειας της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, δηλαδή τις χώρες διέλευσης του Κάθετου Διαδρόμου, ο κ. Παπασταύρου θα συμμετάσχοει στην διυπουργική σύνοδο, ενώ θα λάβει μέρος και στο «Transatlantic Gas Security Summit» , που διοργανώνουν ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ στο Donald J. Trump Institute of Peace, που βρίσκεται απέναντι από τον Λευκό Οίκο.
Στη Σύνοδο θα εκπροσωπηθούν 12 ευρωπαϊκές χώρες και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ, καθώς και μεγάλες ενεργειακές εταιρείες των ΗΠΑ και της Ευρώπης, όπως και το κρατικό αναπτυξιακό ταμείο των ΗΠΑ, το DFC και η Τράπεζα Εξαγωγών- Εισαγωγών των ΗΠΑ Exim Bank, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι θα παρευρεθούν και εκπρόσωποι της ΕΤΕπ. Στην αμερικανική πρωτεύουσα βρίσκεται και ο διευθύνων σύμβουλος της Atlantic See, της εταιρίας που έχουν συστήσει η Aktor (51%) και η ΔΕΠΑ Εμπορίας, Αλέξανδρος Εξάρχου, για την προμήθεια αερίου στην Ουκρανία, αλλά και ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης, με στόχο την προσέλκυση επενδυτών για το Giga Data Center της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία.
Το φόρουμ για το φυσικό αέριο που διοργανώνει σήμερα ο Λευκός Οίκος στοχεύει στην απρόσκοπτη μεταφορά του αμερικανικού αερίου από την Ελλάδα ως την Ουκρανία, μίας διέλευσης που ως τώρα αντιμετωπίζει προβλήματα τόσο ρυθμιστικής/κανονιστικής υφής, όσο και υψηλής τιμολόγησης και βέβαια ανταγωνισμού από άλλους “δρόμους” μεταφοράς που ήδη τροφοδοτούν την Ουκρανία. Πέραν όμως από το αμερικανικό αέριο είνα φανερό ότι ο Λευκός Οίκος δεν ενδιαφέρεται μόνο για τις εξαγωγές LNG, αλλά και για τη διαμόρφωση ενός ενεργειακού χώρου πολιτικά ευθυγραμμισμένου σττη νέα γεωπολιτική αρχιτεκτονική, στην οποία ενεργό ρόλο παίζουν η Ελλάδα και ο Κάθετος Διάδρομος.
Παρότι η δημοπρασία δέσμευσης χωρητικότητας στον Κάθετο Διάδρομο για το προϊόν Route 1 ( Eλλάδα- Ουκρανία με αέριο από το τερματικό της Ρεβυθούσας και παράδοση τον Μάρτιο) που διεξήγαγε χθες ο ΔΕΣΦΑ στέφθηκε με επιτυχία, αυτό δεν σημαίνει ότι τα εμπόδια έχουν αρθεί. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή ήταν η πρώτη από τις δημοπραίσες που πραγματοποιεί κάθε μήνα ο ΔΕΣΦΑ από τον Μάιο του 2025 ως σήμερα που πέτυχε την απορρόφηση σχεδόν όλης της δυναμικότητας και πιο συγκεκριμένα του 98%. Ωστόσο πληροφορίες αναφέρουν ότι το σύνολο της δυναμικότητας που δεσμεύτηκε, 25.000.000 KWh από τις συνολικά 25.554.129 kWh που προσφέρθηκαν, “κλείδωσε” από τη ΔΕΠΑ- Εμπορίας, η οποία έχει συνάψει συμφωνία με την ουκρανική Naftogaz για την προμήθεια συγκεκριμένων ποσοτήτων μέσω της εν λόγω διαδρομής.
Τα δύο άλλα προϊόντα Route 2 και 3, που αφορούν σε δέσμευση δυναμικότητας για μεταφορά στην Ουκρανία αερίου από το FSRU Αλεξανδρούπολης και τον αγωγό ΤΑΡ έχουν προσωρινά παγώσει, ως αποτέλεσμα της επαμφοτερίζουσας στάσης της ΕΕ , που σε πολιτικό επίπεδο δείχνει να στηρίζει το έργο, στη πράξη όμως φέρνει εμπόδια.
Η βιωσιμότητα του Κάθετου Διαδρόμου θα εξαρτηθεί από το αν οι εταιρείες και τα κράτη θα κλειδώσουν μακροχρόνια συμβόλαια σε ανταγωνιστικές τιμές. Και τούτο ίσως να είναι ένα από τα σημεία που θα συζητηθούν στα fora της Ουάσιγκτον, η οποία επιδιώκει ενιαίο ρυθμιστικό καθεστώς για τους χρήστες, με ανταγωνιστικά τέλη και μακροχρόνιες συμβάσεις για να εξασφαλίσει τη διέλευση του αμερικανικού LNG στην Ουκρανία, σε άλλες χώρες της ΝΑ Ευρώπης και προοπτικά στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, εν όψει μάλιστα της διακοπής των εισαγωγών ρωσικού αερίου στην ΕΕ από το τέλος του 2027.
Από την άλλη πλευρά, πρέπει να βρεθούν λύσεις για τα υψηλά τέλη διέλευσης του Κάθετου Διαδρόμου, που παρά τις εκπτώσεις, λόγω και της γεωγραφικής απόστασης, παραμένουν ακριβότερα από άλλες εναλλακτικές. Ταυτρόχρονα πρέπει να διευθετηθούν συμφέροντα και άλλων χωρών-μελών της ΕΕ. Σήμερα τερματικά LNG στη Λιθουανία, τη Γερμανία, την Πολωνία και την Κροατία, τα οποία επίσης τροφοδοτούνται με αμερικανικό LNG εξυπηρετούν την Ουκρανία και χώρες της κεντρικής Ευρώπης με ανταγωνιστικότερες χρεώσεις, δεδομένης και της γεωγρααφικής εγγύτητας.
Επιπρόσθετα υπάρχει ο ανταγωνισμός από τη Ρουμανία, η οποία στοχεύει σε εγχώρια παραγωγή αερίου της τάξης των 10 bcm ετησίως, μέρος του οποίου επιδιώκει να εξάγει. Η χώρα πρέπει επίσης να επενδύσει σημαντικά ποσά για να αναβαθμίσει το δικό της δίκτυο ώστε να μπορεί να διοχετεύσει μεγαλύτερες ποσότητες και η ΕΕ είναι εξαιρετικά φειδωλή στη χρηματοδότηση υποδομών φυσικού αερίου ενώ η ΕΤΕπ δεν τις χρηματοδοτεί καθόλου.
Είναι ένας από τους λόγους, -μαζί με άλλα έργα υποδομών-, σε συνδυασμό με την παροχή εγγυήσεων για την αγορά αμερικανικού αερίου από την Ουκρανία που έχουν εμπλακεί το DCF και η Exim στις συζητήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η δημιουργία μηχανισμών συντονισμού και η διερεύνηση χρηματοδοτικών εργαλείων βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα των συνομιλιών σήμερα στην Ουάσινγκτον, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξουν ανακοινώσεις και για νέες εμπορικές συμφωνίες.
