Χτυπήθηκε γιγαντιαίο κοίτασμα αερίου στο Ιράν, στα 108 δολ. εκτοξεύτηκε η τιμή του πετρελαίου!
Οι αγορές ενέργειας γύρισαν σε ανοδική τροχιά μετά τις νέες εντάσεις στο Ιράν. Το Brent εκτοξεύθηκε πάνω από τα 108 δολάρια το βαρέλι, συνεχίζοντας την ισχυρή ανοδική τάση που ξεκίνησε την Τρίτη, όταν η τιμή είχε ήδη ενισχυθεί άνω του 3%.
Η αιτία είναι σαφής και άμεση: επιθέσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές της Τεχεράνης. Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι πλήγματα δέχθηκε τμήμα του γιγαντιαίου κοιτάσματος φυσικού αερίου South Pars, ενώ στόχοι υπέστησαν ζημιές και στην πετρελαϊκή βιομηχανία της περιοχής Asaluyeh.
Το Ιράν, μέσω του ημιεπίσημου πρακτορείου Fars, δεσμεύτηκε για αντίποινα κατά στόχων που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ασφαλείς. Η κλιμάκωση αυτή μετατρέπει την περιοχή σε έναν κόμβο υψηλού γεωπολιτικού ρίσκου, με άμεσο αντίκτυπο στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Η σύγκρουση στο Ιράν έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις: το Brent έχει ενισχυθεί σχεδόν 80% από την αρχή του έτους, η ναυτιλιακή κίνηση μέσω των Στενών του Ορμούζ — από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG — έχει σχεδόν σταματήσει, και οι τιμές ενέργειας έχουν εκτοξευθεί διεθνώς.
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στις τιμές. Η Ασία αντιμετωπίζει ελλείψεις καυσίμων, οι αγορές φυσικού αερίου στην Ευρώπη καταγράφουν νέα ανοδικά συμβόλαια, και η ανησυχία για επιτάχυνση του παγκόσμιου πληθωρισμού κορυφώνεται, ενώ οι κεντρικές τράπεζες παρακολουθούν στενά την κατάσταση.
«Η άμεση επίπτωση ενός πιθανού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ — κάτι που οι ΗΠΑ ίσως υποτιμούν — είναι υψηλότερες τιμές ενέργειας», σημειώνει ο Τάμας Βάργκα, αναλυτής της PVM. «Οι στόχοι των ΗΠΑ παραμένουν ασαφείς και δεν φαίνεται τέλος στη σύγκρουση».
Η ένταση επιτείνεται από προηγούμενες επιθέσεις που στοίχισαν τη ζωή του επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί. Οι ΗΠΑ, διά στόματος Ντόναλντ Τραμπ, ισχυρίζονται ότι η σύγκρουση μπορεί να τερματιστεί σύντομα, αλλά η πραγματικότητα στο πεδίο δείχνει το αντίθετο.
Οι χώρες του Κόλπου προσπαθούν να παρακάμψουν τα Στενά. Το Ιράκ επαναφέρει εξαγωγές μέσω αγωγού από την περιοχή του Κουρδιστάν προς το τουρκικό λιμάνι Τζεϊχάν. Όμως η ικανότητα μεταφοράς είναι περιορισμένη — μεταφέρει μόλις ένα μέρος της παραγωγής, που έχει πέσει στο ένα τρίτο των προπολεμικών επιπέδων.
Οι αυξήσεις στις τιμές καυσίμων γίνονται ήδη αισθητές: στις ΗΠΑ το diesel ξεπέρασε τα 5 δολάρια ανά γαλόνι. Οι κεντρικές τράπεζες παγκοσμίως παρακολουθούν στενά, καθώς κάθε αύξηση πιέζει τον πληθωρισμό και επηρεάζει τη νομισματική πολιτική. Σήμερα συνεδριάζει η Fed για τα επιτόκια, αλλά δεν αναμένονται αλλαγές.
Η προσοχή της αγοράς παραμένει στραμμένη στα Στενά του Ορμούζ, όπου η διέλευση πλοίων πλέον καθορίζεται από πολιτικούς υπολογισμούς. Το Ιράν περιορίζει τη διέλευση, επιτρέποντας μόνο σε συγκεκριμένα πλοία ανάλογα με τη χώρα προέλευσης ή τη σχέση τους με τη Τεχεράνη, ενώ τα υπόλοιπα αντιμετωπίζουν εμπόδια ή αποκλεισμούς.
Παρά τη συγκράτηση στις πρόσφατες διακυμάνσεις, άλλοι δείκτες της αγοράς πετρελαίου δείχνουν έντονη μεταβλητότητα. Η διαφορά τιμής μεταξύ West Texas Intermediate και Brent αυξήθηκε σε πάνω από 11 δολάρια, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022, καθώς τα αμερικανικά συμβόλαια αποδυναμώθηκαν εν μέρει λόγω hedging και αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων.
«Με δεδομένο ότι δεν φαίνεται τέλος στις εχθροπραξίες, οι διακοπές παραγωγής αυξάνονται καθημερινά και τα Στενά είναι τεχνικά κλειστά. Εκτιμούμε ότι το Brent θα κινηθεί πλέον στο εύρος 95–110 δολάρια», εκτιμά ο Ρόμπερτ Ρένι, επικεφαλής έρευνας εμπορευμάτων της Westpac Banking Corp. «Αν πλήξει μεγάλη μονάδα διύλισης ή επιβεβαιωθεί περαιτέρω ναρκοθέτηση των Στενών, το εύρος μπορεί να αυξηθεί επιπλέον 10–20 δολάρια».
Η αγορά παραμένει σε εγρήγορση. Κάθε νέα είδηση, κάθε δήλωση, κάθε κίνηση στο Ιράν μεταφράζεται σε δολάρια και cents στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, υπενθυμίζοντας ότι η Μέση Ανατολή δεν είναι ποτέ μακριά από το ραντάρ της παγκόσμιας οικονομίας.
