Επιφυλάξεις για την επάρκεια ενεργειακών πόρων της Ευρώπης εκφράζει ο ACER
Με πολλούς αστερίσκους για την επάρκεια των ενεργειακών πόρων της Ευρώπης έδωσε τελικά ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής, ACER, το πράσινο φως στο σχέδιο του ENTSO- E, του φορέα των Ευρωπαίων Διαχειριστών των Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρισμού, για την “Ευρωπαϊκή Αξιολόγηση Επάρκειας Πόρων” ( ERAA 2025) με ορίζοντα δεκαετίας.
Πρόκειται για μία μελέτη ιδιαίτερης σημασίας δεδομένου ότι η ERAA 2025 , που υποβλήθηκε στον Ευρωπαίο Ρυθμιστή προς έγκριση τον Δεκέμβριο 2025, χρησιμοποιείται πλέον ολοένα και περισσότερο για να δικαιολογήσει τη λήψη εθνικών μέτρων, όπως οι μηχανισμοί ισχύος στο πλαίσιο των κανόνων κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ. Γι’ αυτό το λόγο, –όπως τονίζει ο ACER– είναι επιτακτική η βελτίωση της τεχνικής της βάσης και της όλης της διαδικασίας κατάρτισής της.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής συνόδευσε την πρόσφατη εγκριτική του απόφαση για την ERAA 2025 με επιστολή προς τον ENTSO-E, η οποία περιέχει σαφείς προειδοποιήσεις, καθώς επισημαίνει ότι τα εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων παρουσιάζουν αδυναμίες.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται αφενός η πιθανή υπερεκτίμηση των κινδύνων ανεπάρκειας, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε υψηλού κόστους και ενδεχομένως αχρείαστες παρεμβάσεις στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και αφετέρου οι μεθοδολογικές ασυνέπειες στην Αξιολόγηση, όπως και οι αλλαγές της τελευταίας στιγμής , πολλές από τις οποίες δεν συνοδεύονται με επαρκή τεκμηρίωση και προγενέσετερη διαβούλευση με τους φορείς της αγοράς. Σύμφωνα με την ACER οι αλλαγές αυτές υπονομεύουν τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της ανάλυσης, πράγμα που καθιστά –όπως τονίζει ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής – επιτακτική τη βελτίωση της τεχνικής βάσης και της διαδικασίας κατάρτισής της ΕRAA.
Ιδιαίετερη αναφορά ο ACER κάνει στη συμπληρωματική προσέγγιση του ENTSO-E, όσον αφορά στη μοντελοποίηση της επενδυτικής συμπεριφοράς, η οποία οδήγησε σε ένα δεύτερο, λιγότερο αξιόπιστο σύνολο αποτελεσμάτων, το οποίο ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής αφαίρεσε από το τελεικό κείμενο.
Αναλυτικότερα, οι κρίσιμοι τομείς που απαιτούν βελιτώσεις σύμφωνα με τον ο ACER είναι οι εξής:
- Αντιμετώπιση ασυνεπειών μεταξύ των μοντέλων επενδύσεων και επάρκειας, οι οποίες ενδέχεται να υπερεκτιμούν συστηματικά τους κινδύνους ανεπάρκειας, οδηγώντας σε περιττές ή δαπανηρές παρεμβάσεις στην αγορά
- Μετάβαση σε μοντέλο επενδύσεων βασισμένο στα έσοδα, ώστε να αποτυπώνεται καλύτερα αν τα έσοδα της αγοράς μπορούν να στηρίξουν την υφιστάμενη ισχύ και νέες επενδύσεις, ιδίως σε ευέλικτους πόρους, όπως για παράδειγμα οι μπαταρίες.
- Ενίσχυση της διαφάνειας των διαδικασιών, ώστε σημαντικές αλλαγές να εισάγονται εγκαίρως και κατόπιν ουσιαστικής διαβούλευσης, συμπεριλαμβανομένης και μεγαλύτερης σαφήνειας στον ιστότοπο του ENTSO-E σχετικά με το τι αποτελεί ακόμη σχέδιο ERAA και τελεί υπό έγκριση από την ACER.
Χωρίς αυτές τις βελτιώσεις, η ERAA κινδυνεύει να χάσει τη χρησιμότητά της ως εργαλείο αναφοράς για τη χάραξη πολιτικής, προειδοποιεί ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής.
Η ERAA 2025 αποτελεί την τελευταία έκδοση πριν από την έναρξη ισχύος της αναθεωρημένης μεθοδολογίας (Μάρτιος 2026). Από την έκδοση του 2026 και μετά, ο ENTSO-E θα ενσωματώνει σταδιακά τη νέα μεθοδολογία στις μελλοντικές εκθέσεις.
Η πλήρης εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας θεωρείται απαραίτητη για την επιτάχυνση της έγκρισης μηχανισμών ισχύος στο νέο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων για τη βιομηχανία, όπως για τον καθορισμό των αναγκών σε αξιόπιστη ισχύ και την προσαρμογή των συντελεστών διαθεσιμότητας ανά τεχνολογία.
Μάλιστα, για την ERAA 2026, ο ACER θέτει στον ENTSO-E, μία σειρά από προτεραιότητες, όπως :
- Υιοθέτηση μοντέλου επενδύσεων βάσει εσόδων για πιο ρεαλιστική αποτύπωση της οικονομικής βιωσιμότητας των μονάδων.
- Πλήρη εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας, με εισαγωγή του σεναρίου «Τάσεις και Προβλέψεις» που αντανακλά τον ρυθμό της ενεργειακής μετάβασης.
- Πιο διαφανή και συνεργατική διαδικασία ανάπτυξης, με έγκαιρη ευθυγράμμιση σε μεθοδολογικές αλλαγές.
- Βελτίωση της μεθόδου υπολογισμού του «hurdle rate», ώστε να αντανακλά καλύτερα την αποστροφή κινδύνου των επενδυτών.
Με τη νέα μεθοδολογία που τίθεται σε ισχύ από το 2026, οι επόμενες εκδόσεις της ERAA αναμένεται να είναι πιο αυστηρές, πιο ρεαλιστικές και πιο ευθυγραμμισμένες με την ενεργειακή μετάβαση. Το στοίχημα πλέον είναι διπλό: αξιόπιστες προβλέψεις και ταχύτερες αποφάσεις σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης ενεργειακής αβεβαιότητας.
Aς σημειωθεί ότι ο ACER διοργανώνει στις 26 Μαΐου διαδικτυακό σεμινάριο για τη νέα μεθοδολογία.
