ACER: Oι διασυνδέσεις από μόνες τους δεν αρκούν. Χρειάζεται περισσότερη ευελιξία για να καλυφθεί το χάσμα τιμών μεταξύ ΝΑ και κεντρικής Ευρώπης
Σειρά μέτρων, τα περισσότερα από τα οποία σχετίζονται με τα δίκτυα και τις διασυνδέσεις, για να καλυφθεί το χάσμα τιμών ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα στις υψηλές τιμές στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τις χαμηλότερες τιμές στη κεντρική Ευρώπη προτείνει ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής Ενέργειας (ACER), στην “Έκθεση Παρακολούθησης 2026 προς την Ομάδα Εργασίας για την Ενεργειακή Ένωση”, που δημοσιοποιήθηκε χθες.
Οι συστάσεις του ACER επικεντρώνονται στην αύξηση της διαζωνικής δυναμικότητας και της ευελιξίας του συστήματος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, προκειμένου να μετριαστούν οι απότομες αυξήσεις τιμών αλλά και να περιοριστεί η απόκλιση με τις άλλες χώρες της ΕΕ.
Ενδεικτικά η έκθεση αναφέρει ότι η μέση τιμή αιχμής στη ΝΑ Ευρώπη το καλοκαίρι του 2024 διαμορφώθηκε στα 350 ευρώ/MWh και ότι οι περισσότερες από τις 147 απότομες αυξήσεις τιμών της περιόδου εκείνης θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, εάν ήταν διαθέσιμο το 70% της δυναμικότητας των διασυνδέσεων. Eπίσης θεωρεί ότι το πιθανό όφελος στη διαθέσιμη δυναμικότητα από τη χρήση δυναμικής αξιολόγησης των γραμμών στον υπολογισμό της δυναμικότητας θα μπορούσε να ήταν μεγαλύτερο του 50%.
Ας σημειωθεί ότι η Έκθεση εκπονήθηκε μετά από αίτημα της Κομισιόν, σε συνέχεια της μίνι-κρίσης τιμών του καλοκαιριού 2024 με την παρατεταμένη περίοδο των έντονων αυξήσεων..
Πέραν των περιορισμένων διασυνδέσεων ο ACER εκτιμά είναι ότι οι αυξήσεις τιμών του 2024 στη Ν.Α Ευρώπη, οφείλονταν κυρίως στην έλλειψη ευέλικτων πόρων που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν γρήγορα την ηλιακή παραγωγή κατά τις βραδινές ώρες, σε περιόδους υψηλής ζήτησης. Η περιορισμένη διασυνοριακή δυναμικότητα της εποχής εκείνης, μεταξύ άλλων λόγω προγραμματισμένων εργασιών στο δίκτυο , μείωσε τη δυνατότητα της περιοχής να εισάγει φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια από την υπόλοιπη ΕΕ, περιορίζοντας το όφελος που θα μπορούσε να έχει από την ολοκλήρωση της αγοράς.
Παρότι οι τιμές το 2025 δεν έφτασαν στα ίδια επίπεδα με εκείνα του καλοκαιριού του 2024, η διαφορά τιμών μεταξύ Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης παρέμεινε σε όλη τη διάρκεια του 2025 και στις αρχές του 2026. Αυτό υποδηλώνει ότι οι αυξήσεις τιμών του 2024 δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά ένδειξη βαθύτερων διαρθρωτικών προκλήσεων στην περιοχή.
Σύμφωνα με την έκθεση μια πιο αποδοτική χρήση της διαθέσιμης δυναμικότητας του δικτύου μεταξύ Ν.Α. Ευρώπης και υπόλοιπης ΕΕ θα μπορούσε να είχε μετριάσει την πίεση στο περιφερειακό σύστημα το 2024.
Δεδομένου πάντως του σημερινού ενεργειακού μείγματος στην περιοχή και της δομής της αγοράς, ο ACER επισημαίνει ότι σε χαμηλότερες τιμές θα μπορούσε να οδηγήσει η ενίσχυση της ευελιξίας του συστήματος, “Η μεγαλύτερη συμμετοχή της απόκρισης ζήτησης, της αποθήκευσης ενέργειας και άλλων ευέλικτων μονάδων παραγωγής μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, επιτρέποντας στο σύστημα να ανταποκρίνεται σε απότομες μεταβολές της ζήτησης και της προσφοράς” αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση. Ωστόσο το χάσμα τιμών συνεχίζει να υποδηλώνει βαθύτερες διαρθρωτικές προκλήσεις στην περιοχή.
“Η αύξηση των διασυνδέσεων από μόνη της δεν αρκεί. Η μεγαλύτερη ευελιξία του συστήματος είναι επίσης καθοριστικής σημασίας” επισημαίνει ο ACER και προτείνει 10 άμεσες και μακροπρόθεσμες δράσεις στα κράτη-μέλη, τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και άλλους φορείς της αγοράς, και πιο συγκεκριμένα :
- Διαθεσιμότητα του 70% του δικτύου μεταφοράς για διασυνοριακό εμπόριο, όπως ορίζουν και οι κανονισμοί της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτό το εγχώριο εμπόριο ηλεκτρισμού δεν θα προτεραιοποιείται έναντι του διασυνοριακού και έτσι θα μετριάζονται οι απότομες αυξήσεις τιμών.
- Αναβάθμιση των στάνταρ γραμμών ηλεκτρικής ενέργειας στις περιοχές όπου παρουσιάζεται συμφόρηση, με τη χρήση προηγμένων αγωγών.
- Προτεραιοποίηση της δυναμικής αξιολόγησης γραμμών, προκειμένου να αντανακλάται το πραγματικό δυναμικό του δικτύου.
- Να εξεταστεί η χρήση δράσεων θεραπείας, όποτε αυτό κρίνεται ωφέλιμο για να συνοδεύσει τις υπάρχουσες πρακτικές διαχείρισης της συμφόρησης
- Καλύτερο συντονισμός προκειμένου στο σχεδιασμό να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις από τις προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης.
- Βελτίωση του συντονισμού στη μοντελοποίηση του δικτύου για τη μείωση της αβεβαιότητας όσον αφορά στον υπολογισμό του δυναμικού μεταφοράς.
- Άρση των εμποδίων στην αγορά, προκειμένου να απελευθερωθούν η απόκριση ζήτησης, η αποθήκευση και οι άλλες ευέλικτες λύσεις
- Επιτάχυνση των επενδύσεων στο δίκτυο για την ενίσχυση της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας και την άμβλυνση την φαινομένων συμφόρησης και κορεσμού
- Επέκταση της σύζευξης αγορών και της flow based προσέγγισης, συμπεριλαμβανομένων των γειτονικών χωρών- μη μελών της ΕΕ για τη βελτίωση του διασυνοριακού εμπορίου
Καλός σχεδιασμός στις ζώνες προσφοράς, ώστε τα σύνορα να αντανακλούν στο δίκτυο τη δομική συμφόρηση.
