Νέο Ταμείο Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας για τη Βιομηχανία
Το νέο Ταμείο για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, ύψους 400 δισ. Ευρώ, που σχεδιάζει η ΕΕ ως απάντηση στην έκθεση Ντράγκι κινδυνεύει ήδη με αποτυχία, καθώς έρχεται πολύ αργά και είναι πολύ λίγο, σύμφωνα τουλάχιστον με την εκτίμηση του Politico.
Πρόκειται για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (European Competitiveness Fund-ECF ), για το οποίο οι συνομιλίες μεταξύ των χωρών-μελών έχουν ήδη ξεκινήσει. Στόχος είναι η διάσωση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας από την κατάρρευση, εξ αιτίας του έντονου ανταγωνισμού από την Κίνα και τις ΗΠΑ, μετά τους δασμούς που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Εγκαίρως, περισσότερο από ένα χρόνο πριν, ο Μάριο Ντράγκι προειδοποίησε την ΕΕ ότι θα χρειαζόταν να επενδύει 800 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για να φέρει τη βιομηχανία της στον 21ο αιώνα. «Πρέπει να εγκαταλείψουμε την ψευδαίσθηση ότι μόνο η αναβλητικότητα μπορεί να διατηρήσει τη συναίνεση», είχε δηλώσει τότε ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ενσωμάτωσε τις συστάσεις Ντράγκι στην πρόταση για το νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Οι συνομιλίες για τη σύσταση του Ταμείου βρίσκονται σε εξέλιξη και θεωρείται ότι το 2026 θα είναι η καθοριστική χρονιά.
Αυτό όμως που ήδη έχει καταστεί σαφές είναι ότι οι πόροι του Ταμείου θα είναι κατά πολύ χαμηλότεροι από τα κονδύλια που οραματιζόταν ο Ντράγκι και ότι η γραφειοκρατία των Βρυξελλών θα το καταστήσει ένα ακόμα δυσκίνητο οργανισμό.
Η πρώτη ανακοίνωση για την ίδρυση του ECF έγινε τον Ιούλιο, με την πρόεδρο της Κομισιόν να το παρουσιάζει ως βασικό πυλώνα του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού της ΕΕ, περιόδου 2028 – 2034.
Με βάση την πρόταση της Επιτροπής, το ECF θα συγχωνεύσει πολλά υπάρχοντα προγράμματα σε ένα μεγάλο Ταμείο με στόχο τον εξορθολογισμό της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής και την κατεύθυνση της σε κοινούς στρατηγικούς στόχους. Στο πλαίσιο του ECF θα δημιουργηθεί μια ενιαία διαδικασία χρηματοδότησης, με τις εταιρείες, τις νεοσύστατες επιχειρήσεις και τους ερευνητές να πρέπει να συμπληρώνουν μόνο ένα αίτημα, για να ενταχθούν σε αυτό. Θα υπάρχουν 14 διαφορετικές φόρμες αίτησης.
Το Ταμείο θα χωριστεί σε τέσσερις πυλώνες ή «παράθυρα»: Καθαρή Μετάβαση και Βιομηχανική Απανθρακοποίηση, Ψηφιακή Ηγεσία, Υγεία – Βιοτεχνολογία – Γεωργία – Βιοοικονομία · Ανθεκτικότητα, Αμυντική Βιομηχανία και Διάστημα. Ο προϋπολογισμός του θα ανέρχεται σε 410 δισεκατομμυρίων ευρώ, που θα επενδυθούν κατά τη διάρκεια του επταετούς κύκλου του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Η προσθήκη του Ταμείου Καινοτομίας, ως διακριτό χρηματοδοτικό όργανο από τον κύριο προϋπολογισμό της ΕΕ, αυξάνει το σύνολο των κεφαλαίων στα 450 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που ισοδυναμεί με πάνω από το ένα πέμπτο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ, ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, καλύπτει λιγότερα από το 10% των συνολικών αναγκών, που επισήμαινε η έκθεση Ντράγκι.
Οι πόροι του Ταμείου ανά τομέα αναμένεται να κατανεμηθούν ως εξής:
- Κεφάλαια 131 δισεκατομμυρίων ευρώ θα διατεθούν για την ‘Αμυνα και το Διάστημα.
- 67,4 δισεκατομμύρια ευρώ – συμπεριλαμβανομένων περίπου 40 δισεκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Καινοτομίας – για τη Καθαρή Τεχνολογία.
- -54,8 δισεκατομμύρια ευρώ για τον Ψηφιακό Τομέα και
- -22,6 δισεκατομμύρια ευρώ για την Υγεία και τη Βιοτεχνολογία.
Το ερευνητικό πρόγραμμα Horizon Europe θα λάβει 175 δισεκατομμύρια ευρώ, ως ένα ταμείο ξεχωριστό αλλά στενά συνδεδεμένο με το ECF.
Ακόμα δεν έχει διευκρινιστεί πώς θα κατευθύνονται και θα δαπανώνται τα χρήματα του Ταμείου, με την Κομισιόν να θέλει ένα κοινό πρόγραμμα και τα κράτη-μέλη να ζητούν να έχουν λόγο στη λειτουργία του, χωρίς όμως ακόμα να έχουν συμφωνήσει μεταξύ τους για τον καλύτερο τρόπο κατανομής των χρημάτων. Ορισμένες χώρες υποστηρίζουν ότι το ECF θα πρέπει να ακολουθεί την αρχή της γεωγραφικής ισορροπίας και να διασφαλίζει ότι τα έργα σε όλες τις περιοχές της ΕΕ έχουν δίκαιες πιθανότητες να λάβουν χρηματοδότηση και άλλες τάσσονται υπέρ της διάθεσης της χρηματοδότησης στα έργα υψηλότερης ποιότητας και στα καινοτόμα, ανεξαρτήτως της χώρας όπου βρίσκονται.
Στελέχη του Κέντρου Ευρωπαϊκής Πολιτικής εκτιμούν ότι όσο περισσότερο λόγο έχουν οι χώρες-μέλη, τόσο πιο περίπλοκη θα είναι η λειτουργία του Ταμείου, θεωρώντας ότι η Κομισιόν μπορεί να έχει μία πιο συντονισμένη προσέγγιση.
Κατ’ αρχήν οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών δεν αναμένεται ότι θα χρηματοδοτήσουν έργα που δεν αποφέρουν εθνικά οφέλη. Το πρόβλημα είναι ότι οι μεγαλύτερες, πλουσιότερες χώρες – όπως η Γερμανία ή η Γαλλία – έχουν μεγαλύτερη δημοσιονομική ισχύ από τα μικρότερα μέλη της ΕΕ. Και εδώ η πρόκληση είναι η διασφάλιση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις…..που όμως ήδη είναι αρκετά διαφοροποιημένοι, καθώς υπάρχει μία λίστα πλαισίων κρατικών ενισχύσεων από την οποία οι χώρες της ΕΕ μπορούν να επιλέξουν. Η πρόταση για το ECF προβλέπει εθνικές προσαυξήσεις στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για Σημαντικά Έργα Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος, με στόχο την ενίσχυση των διασυνοριακών και των πρωτοποριακών έργων.
Στο επίπεδο του Ευρωκοινοβουλίου, οι διαπραγματεύσεις για το ECF ξεκίνησαν στις αρχές Νοεμβρίου και αναμένεται μέχρι την άνοιξη να συνταχθεί μία έκθεση, που θα υποβληθεί σε ψηφοφορία στην Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας, πριν από την ψήφιση στην ολομέλεια. Κατόπιν το Κοινοβούλιο θα ξεκινήσει συνομιλίες με τα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ.
Πρόκειται για μία μακρά διαδικασία , που θέλει ακόμα πολύ χρόνο για να ολοκληρωθεί την ώρα που η ευρωπαϊκή βιομηχανία χάνει συνεχώς έδαφος στη διεθνή ανταγωνιστικότητα.
